Nederlandse aardolie-import daalt ondanks de lage olieprijs verder

Volgens het CBS importeerde Nederland in januari van dit jaar 4131 miljoen kilo aardolie. Dat is 14% minder dan in januari 2014 toen de import 4819 miljoen kilo bedroeg.
In de grafiek hieronder staan de maandelijkse importcijfers van het CBS vanaf januari 2011 weergegeven.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 16.25.49

De dalende trend is duidelijk zichtbaar, zelfs als het nulpunt op de Y-as ook echt 0 miljoen kg. is. We weten allemaal dat die import van 0 miljoen kilo ook echt bereikt zal worden, we weten alleen nog niet wanneer.

Een deel van de Nederlandse olieimport komt uit Rusland. In januari 2015 was dat 759 miljoen kilo ofwel 18,3% van de totale import.
In de grafiek hieronder zie je dat de import van aardolie-uit Rusland ook daalt.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 16.34.09

Als Nederland een olie-boycot tegen Rusland zou instellen, bijvoorbeeld vanwege de Russische betrokkenheid bij de MH17-ramp. Dan daalt de totale aardolie-import met zo’n 18%. Of Nederland zal een andere exporteur moeten vinden, die maandelijks nog 750 miljoen kilogram over heeft.

In januari 2011 leverde Rusland ruim een kwart (27%) van de aardolie, die Nederland importeerde. Dat Russische aandeel is aan het afnemen, naar minder dan één vijfde deel aan het begin van 2015.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 20.18.03

 

Vroeger of later zal Nederland het zonder de Russische olie moeten stellen.

Mijn eigen gas- en elektriciteitsverbruik deel 2

In april 2014 blogde ik al over het gas- en elektricieitsverbruik van mijn eigen (3 persoons) huishouden. Afgelopen week kreeg ik de nieuwste cijfers van Eneco, lopend tot april 2015.
Het gasverbruik was 602 m³. Dat is 21% meer dan vorig jaar toen we een hele zachte winter hadden. Kennelijk hebben we in de afgelopen winter weer iets meer gestookt. Het gasverbruik is wel flink lager dan in 2010 t/m 2012.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.43.59

Het elektriciteitsverbruik van afgelopen jaar was 3390 KWh, het laagste verbruik van de afgelopen 5 jaar.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.44.11

Ik ga gewoon door met koud douchen en warme truien aantrekken. Het gasverbruik kan nog wel wat lager. Het moet ook lager, want het aardgas raakt op.
Het elektriciteitsverbruik kan ook nog wel lager. Heeft iemand nog tips?

Oneconomische groei II: meer staatsschuld levert steeds minder op

Waarom leent de overheid eigenlijk kapitaal van banken?
Dat doet de overheid om te investeren in een beter en competitiever Nederland. Beter onderwijs leidt tot hoger geschoolde arbeiders. Betere gezondheidszorg brengt het ziekteverzuim omlaag. Betere infrastructuur maakt transport makkelijker en efficiënter. Maar zoals bij alle investeringen is er bij overheidsinvesteringen ook sprake van diminishing returns.
Een snelweg aanleggen zorgt voor heel veel tijdwinst. Die snelweg verbreden levert ook nog wel tijdwinst op, maar alleen tijdens de spits. En de snelweg nog een keer verbreden levert nog nauwelijks tijdwinst op.
Algemene gezondheidszorg leidt tot een lager ziekteverzuim en een hogere produktiviteit. Maar buitengewone gezondheidszorg voor bejaarden en gehandicapten levert voor de BV Nederland weinig op behalve dan een mooi humaan imago.

law-of-diminishing-returns

Het kapitaal dat de overheid leent van banken werkt verslavend. De overheid zal ook blijven lenen als dat eigenlijk niet meer nodig is. De financiële industrie is op haar beurt afhankelijk geworden van de makkelijk lenende overheid. De beide partijen kunnen niet meer zonder elkaar.
De nieuwste cijfers van Eurostat laten zien dat de Nederlandse overheid zich afgelopen jaar nog dieper in de schulden heeft gestoken. De totale Nederlandse staatsschuld steeg het afgelopen jaar met bijna 10 miljard euro naar 451 miljard.
Gelukkig is het Nederlandse BNP ook verder gestegen: met ruim 12 miljard euro naar 655 miljard.

Afnemend rendement op de oplopende staatsschuld
Als je de toename van het BNP deelt door de toename van de schuld dan kom je op een ratio van 1,26. Voor elke euro extra staatsschuld steeg het BNP met 1 euro en 26 cent. Dat klinkt goed, zeker omdat de Nederlandse overheid kan lenen tegen zeer lage rente (rente op 10-jaars-staatsleningen staat al onder de 0,3%). Als je het BNP van 2014 deelt door de huidige Nederlandse staatsschuld dan kom je op een cumulatief langlopend rendement van 1,46. In het verleden was dat cumulatief rendementen hoger.
In 2008 bedroeg de verhouding tussen BNP en de totale staatsschuld nog 1,83. En in 2011 leverde elke euro staatsschuld 1 euro 63 aan BNP op. In onderstaande grafiek is dat afnemende rendement goed zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-04-21 om 16.21.11

De rente op Nederlandse staatsleningen daalt gestaag verder. En het rendement van die staatsleningen voor het Nederlands BNP daalt ook verder.
Dankzij de bankiers en centrale bankiers is er geld genoeg om te lenen. Er was nog nooit zoveel geld als nu. Maar helaas is er een gebrek aan rendement. Geld maken is hardstikke makkelijk. Geld op een nuttige manier besteden wordt steeds moeilijker.

Autoverkoop in eerste kwartaal bijna net zo slecht als vorig jaar

In het eerste kwartaal van 2015 werden er in Nederland , volgens het CBS, 110 duizend nieuwe auto’s verkocht. Dat is bijna 3% meer dan in 2014, toen er slechts 107 duizend auto’s over de toonbank gingen. Dat zie ik dan ook gelijk voor me… auto’s die over de toonbank gaan.

In de grafiek hieronder staat de verkoop van nieuwe auto’s in het eerste kwartaal sinds de eeuwwisseling uitgezet. De dalende trend is duidelijk zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-04-20 om 20.21.42

Het aantal verkochte nieuwe auto’s is in die 15 jaar bijna gehalveerd.
Ik verwacht dat die dalende trend gewoon zal doorzetten. Misschien ga ik het eind van het autotijdperk nog meemaken.

Heeft de mondiale steenkoolwinning al gepiekt?

Coal+mine

Bij de winning van delfstoffen treedt vrijwel altijd hetzelfde patroon op. De winning neemt gestaag toe, totdat door geologische, logistieke of economische factoren een maximale produktie wordt bereikt. Daarna neemt de produktie van de grondstof geleidelijk weer af. De makkelijk winbare reserves zijn het eerst geëxploiteerd en het kost steeds meer energie om de produktie op peil te houden. Uiteindelijk daalt de produktie naar nul. Ook de winning van steenkool vertoont dit klassieke piek-patroon.
Als voorbeeld de steenkoolwinning in Polen. De maximale Poolse steenkoolproduktie werd bereikt in 1988, ruim 266 miljoen ton. In 2013 was de steenkoolproduktie alweer afgenomen tot 143 miljoen ton.

Schermafbeelding 2015-04-16 om 19.50.24

Zo zal ook de gezamenlijke steenkoolproduktie van de gehele wereld uiteindelijk een maximum bereiken en daarna weer gaan afnemen. Patzek en Croft dachten in 2011 al dat de mondiale piekproduktie zeer nabij was. Het is interessant om te kijken of zij er ver naast zaten.
De mondiale steenkoolproduktie is het afgelopen decennium flink gestegen, vooral doordat de produktie in China sterk werd opgevoerd. China werd ‘s werelds grootste steenkoolproducent en is verantwoordelijk voor de helft van de wereldproduktie. Het afgelopen jaar daalde de produktie in China met ongeveer 2,5%.
De VS zijn de op één na grootste steenkoolproducent. In de VS steeg de steenkoolproduktie met 1,2%. De afname van de Chinese steenkoolproduktie is ongeveer 8x zo groot als toename in de Amerikaanse produktie. De gezamenlijke produktie van China en de VS bedraagt 58% van de mondiale produktie en was in 2014 lager dan in 2013.
De steenkoolproduktie in de landen, die de resterende 42% produceren, is nog niet in detail bekend. Het is mogelijk dat de mondiale steenkoolproduktie in 2014 iets hoger was dan de 7896 miljoen ton, die in 2013 uit de aardkorst werd opgegraven.

In de eerste maanden van 2015 is de steenkoolprijs verder gedaald. Die prijsdaling wijst op een overproduktie. De lage steenkoolprijs zal er waarschijnlijk toe leiden dat de winning voor sommige mijnbouwgebieden onrendabel wordt. Sommige mijnen zullen in 2015 gesloten worden. Andere mijnen zullen minder steenkool winnen dan in het afgelopen jaar.
De Chinese steenkoolproduktie is in het eerste kwartaal van 2015 verder gedaald en lag 3,5% lager dan in 2014. Het Energy Information Agency (EIA) verwacht dat de Amerikaanse steenkoolproduktie in 2015 flink lager (>5%) zal zijn dan in 2014. In de op vier na grootste steenkoolproducent, Indonesië, wordt gemeld dat de steenkoolproduktie in het eerste kwartaal van 2015 21% lager was in vergelijking met 2014.
Als drie van ‘s werelds vijf grootste steenkoolproducenten een lagere produktie melden, dan wordt het waarschijnlijk dat de mondiale steenkoolproduktie over heel 2015 lager zal zijn dan in 2014. Op basis van recente cijfers zou de mondiale steenkoolproduktie in 2014 gepiekt kunnen hebben.

Maar. Als de vraag naar steenkool flink gaat toenemen, kan de prijs snel stijgen en kan de steenkoolwinning weer lucratief worden. Het is mogelijk dat de steenkoolproduktie in 2016 of later nog boven de recordproduktie van 2014 zal uitkomen. Naarmate er meer makkelijk winbare wordt opgestookt, wordt het echter steeds waarschijnlijker dat peak-steenkool in 2014 werd bereikt.

Sneeuwbedekking Noordelijk Halfrond begin april 2015

Schermafbeelding 2015-04-11 om 17.34.56

Volgens het Global Snow Lab was er in week 14 van 2015 ruim 37 miljoen km² land op het Noordelijk Halfrond bedekt met sneeuw. Dat is 5 miljoen km² meer dan in dezelfde week van 2014.
Het omvangrijkste sneeuwdek dat het Global Snow Lab in de afgelopen 30 jaar voor begin april waarnam, was 38,3 miljoen km² in 2003.
Hieronder de meetreeks voor begin april sinds 1986.

Schermafbeelding 2015-04-11 om 22.32.49

Aan de grafiek zie je dat de hoeveelheid sneeuw op het Noordelijk Halfrond behoorlijk kan varieren. Maar je ziet ook dat de hoeveelheid sneeuw niet afgenomen is door de klimaatverandering in de afgelopen 30 jaar.

Afnemende rendementen: diminishing returns

Mensen, die een marathon willen lopen, gaan ervoor trainen. Als je maar 40 km. per week traint, dan zul je langer dan 3 uur over de marathon doen.
Sommigen hardlopers, die ik ken, trainen wel 100 km. per week in de voorbereiding voor een marathon. Zij lopen de marathon tussen de 2 uur 30 en 3 uur. Die investering van trainingsarbeid levert een tijdwinst op van 30 min of meer.
Topatleten trainen nog meer: ongeveer 200 km. per week. De toppers lopen de marathon in 2 uur en 10 minuten. Een verdubbeling van de trainingsarbeid levert nog 20 min. tijdwinst op.
Als je 400 km. per week zou trainen: zou je dan de marathon nog 20 min. sneller kunnen lopen? In 1 uur 50 minuten? Waarschijnlijk niet. Er is een punt waarbij nog meer trainingsarbeid nauwelijks tijdwinst oplevert. Op dat punt wordt het rendement van nog meer trainingsarbeid heel laag.

Dit verschijnsel van afnemende rendementen (diminishing returns) komt heel veel voor. In de economie levert investering in een snelweg tijdwinst op. Als er files ontstaan, doordat de weg vaker gebruikt wordt, kun je de weg verbreden. De verbreding levert op sommige momenten van de dag ook weer wat tijdwinst op, maar minder dan de aanleg van de snelweg.
Als je de snelweg nog twee keer zo breed maakt, dan levert dat eigenlijk geen tijdwinst meer op. Het rendement van de laatste investering is nul.

In onderstaande video legt Richard Heinberg het principe van Diminishing Returns uit. Heinberg legt ook uit dat de afnemende rendementen in de energie-winning.

Als wij een 50- of 100-voudig rendement terugkrijgen voor elk vat aardolie dat wij investeren in oliewinning. Dan kunnen we met supersonische vliegtuigen de wereld rond vliegen, ziekenhuizen bouwen en alle kinderen ter wereld goed onderwijs geven.
Maar als het rendement in de energiewinning afneemt van 100-voudig naar 10-voudig. Dan zullen we gaan vliegen met lagere snelheden, een aantal ziekenhuizen moeten sluiten en krijgen alleen de kinderen in rijke westerse landen goed onderwijs.
De afname van het rendement in de energiewinning is onomkeerbaar: de makkelijk winbare energie is op. Het zal steeds moeilijker worden om voldoende energie te winnen om onze complexe samenleving in stand te houden.