Categorie archief: Doem

Voorspellingen van rampen en ondergang

Afhankelijk van buitenlands aardgas

De meeste landen ter wereld zijn afhankelijk van buitenlands aardgas. En sinds dit jaar hoort Nederland daar ook bij.
Over de eerste vijf maanden van 2018 verbruikte de Nederlandse bevolking 20,6 miljard m³ aardgas. In diezelfde periode werd er 18,8 miljard m³ uit de Nederlandse bodem gewonnen. De Nederlandse gasproductie is te klein geworden om in de eigen behoefte te voorzien.

In onderstaande grafiek geven de rode balkjes de Nederlandse aardgasproductie weer en de groene balkjes staan voor het binnenlandse gasverbruik.
Als het groene balkje groter is dan het bijbehorende rode balkje, dan is er aardgas geïmporteerd om in de behoefte te voorzien.

In de laatste anderhalf jaar komt het binnenlands verbruik vaak uit boven de Nederlandse gasproductie in dezelfde maand.

De grafiek hieronder laat de gaswinning en het gasverbruik per jaar zien.
In 2017 werd er 43,9 miljard m³ gas gewonnen en 46,4 miljard m³ verbruikt.

2017 was het eerste jaar in de geschiedenis dat Nederland meer gas verbruikte dan er werd geproduceerd. Grappig genoeg hoor je wel in de media als een jaar het warmst of het natst is sinds de metingen begonnen, maar het wordt niet gemeld als het Nederlands gasverbruik groter wordt dan we zelf kunnen produceren.

Hoe nu verder?
Om het tekort aan aardgas aan te vullen importeert Nederland aardgas uit Noorwegen en uit Rusland.
De Nederlandse import van aardgas is de afgelopen jaren sterk gestegen (zie de grafiek hieronder) tot ruim 47 miljard m³ in 2017.

In 2017 exporteerde Nederland overigens nog 48 miljard m³: zodat import en export nagenoeg gelijk waren.

Eén oplossing voor het oplopend tekort is steeds meer aardgas importeren.
Als in 2030 de aardgaswinning in Nederland volledig afgebouwd zal zijn, dan zal het volledige binnenlandse verbruik, tussen de 40 en 48 miljard m³, geïmporteerd moeten worden. De capaciteit van de import-gasleidingen ut Noorwegen en Rusland is echter beperkt. Het is onzeker of Nederland in 2030 ook nog eens extra gas kan importeren om door te exporteren naar Belgïe, Frankrijk en het Verenigd koninkrijk.

Een andere oplossing voor het nijpend tekort aan aardgas is het binnenlands verbruik te verminderen.
Daar wordt hard aan gewerkt. De overheid dringt er bij bedrijven op aan om af te kicken van het aardgas. En de Nederlandse overheid heeft zich ten doel gesteld om in de komende 12 jaar meer dan 2 miljoen huizen, een kwart van het totaal in Nederland van het gasnet af te koppelen.Die huizen krijgen extra isolatie en warmtepompen. Persoonlijk denk ik dat de overheid wel wat hoger kan mikken op bijv. 80% van alle Nederlandse huizen gasloos maken en daarnaast ook alle overheidsgebouwen (van scholen en stadskantoren tot ministeries en de Tweede Kamer) af te koppelen van het gasnet.

Gaan we in het komend decennium afkicken van het aardgas? Of worden we een goede afnemer van het aardgas van Statoil en van Gazprom.

Nederlandse aardgasimport in 2016 naar recordhoogte

Uit de cijfers in de JODI Gas World-database blijkt dat Nederland in 2016 ruim 40 miljard m³ aardgas importeerde. Dat is 2,5 miljard m³ meer dan in 2015 toen er 37,5 miljard m³ werd geïmporteerd.
In 2016 werd er 50,54 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. Dat is 2,3 miljard m³ minder dan in 2015.

De grafiek hieronder laat zien dat de import van aardgas de laatste jaren stijgt en dat de winning van aardgas in Nederland daalt.

schermafbeelding-2017-02-20-om-18-16-37

De trend is duidelijk. Misschien al dit jaar of anders in 2018 of 2019 zal de Nederlandse gasproduktie lager zijn dan de aardgasimport.

In 2016 lag het binnenlands gasverbruik iets hoger dan in 2015: 42,6 miljard m³ tegenover 40,4 miljard m³ in 2015. Oorzaak is waarschijnlijk de lagere temperatuur en daarmee het hogere gasverbruik in de maanden april, november en december van 2016.

schermafbeelding-2017-02-20-om-19-58-50

Gaswinning uit Groninger-veld daalt, maar de winning uit kleinere velden ook
Op de website van de NAM kun je terugvinden hoeveel aardgas er gewonnen wordt uit het Groninger-gasveld, de gasbel van Slochteren.
In de grafiek hieronder staat de hoeveelheid gas, die uit het Groningerveld gewonnen werd sinds 1973, weergegeven.

schermafbeelding-2017-02-20-om-20-10-16

Door de totale Nederlandse gasproductie uit de JODI Gas World database te verminderen met de gewonnen hoeveelheid uit het Groninger-gasveld, houden we de resterende Nederlandse gasproductie uit kleinere gasvelden over.
De totale Nederlandse gasproductie in 2016 bedraagt 50,54 miljard m³. Daarvan kwam 27,6 miljard m³ uit het Groninger-veld en 22,95 miljard m³ uit kleinere gasvelden.
In onderstaande grafiek is duidelijk zichtbaar dat de gaswinning uit het Groninger-veld en uit de kleinere velden allebei afnemen.

schermafbeelding-2017-02-20-om-20-32-02

De gaswinning uit het Groninger-veld was in 2016 bijna 50% lager dan in 2013. De gasproductie uit kleinere velden is tussen 2013 en 2016 met 29% afgenomen.

Als de gaswinning uit het Groninger-veld in 2017 nog verder beperkt zal worden tot 12 miljard m³ en de gaswinning uit de kleinere velden gehandhaafd wordt op 22,9 miljard m³. Dan komt de totale Nederlandse gasproductie voor 2017 uit op een kleine 35 miljard m³. En dat is minder dan de ca. 40 miljard m³ die er de afgelopen jaren gemiddeld wordt verbruikt. In dat geval wordt 2017 het eerste jaar dat Nederland niet meer kan voorzien in het eigen binnenlands gasverbruik en afhankelijk wordt van de import van aardgas. De import van aardgas zal in 2017 nog hoger uitkomen dan het afgelopen jaar.

De politiek wil de gaswinning uit het Groninger-veld wel verder beperken, maar daardoor zal de import van aardgas nog verder stijgen. Bij beperking van de gaswinning in Groningen tot 12 miljard m³ wordt Nederland afhankelijk van import-aardgas uit Rusland. Dat is mijns inziens een onwenselijke situatie. Volgens mij zal de politiek daarom besluiten om de winning uit het Groninger-veld niet verder te beperken dan ca. 28 miljard m³.
We gaan het zien.

Al 50% van de Nederlandse bovengrondse aardgasbuffer opgestookt

Op de website van Gas Infrastructure Europe wordt bijgehouden hoeveel aardgas er in de Europese bovengrondse buffervoorraden zit. In de zomer worden die buffers aangevuld en in de wintermaanden wordt het gas uit die buffers opgestookt. De cijfers worden bijgehouden in de eenheid Tera Watt Uur i.p.v. de gebruikelijke eenheid miljoen m³.

De winter van 2016 was erg zacht en er werd maar weinig gas uit de buffervoorraad verbruikt. Tussen 1 november 2014 en 12 januari 2015 werd er 18,54 TWh uit de gasbuffer verbruikt. Over de periode 1 nov 2015 tot 12 jan 2016 werd er 39,54 TWh aan de reserve onttrokken. Over de periode 1 nov 2016 tot 12 jan 2017 was dat 65,27 TWh.

schermafbeelding-2017-01-14-om-10-01-38

Het gevolg van het hogere verbruik is dat de resterende gasbuffer deze winter al op 12 januari onder de 50% is gezakt.
In 2015 was de bovengrondse reserve op 12 januari nog voor 73% gevuld.
Op 12 januari 2016 was de bovengrondse reserve nog voor 66% gevuld. En deze winter is de tussenstand op 12 januari 49%.
De grafiek hieronder laat zien dat de Nederlandse bovengrondse aardgasreserve deze winter sneller wordt opgestookt dan vorig jaar.

schermafbeelding-2017-01-14-om-08-55-24

Als de reserve de komende maanden in hetzelfde tempo wordt opgestookt, dan is de buffer begin april leeg.

In Duitsland is de bovengrondse gasbuffer groter dan in Nederland: 238 TWh tegenover 139 TWh in Nederland.
Ook in Duitsland wordt er deze winter meer gas uit de reserve gebruikt dan vorig jaar.
Op 12 januari was de Duitse gasbuffer nog voor 58% gevuld. Vorig jaar was op 12 januari de gasbuffer nog voor 75% gevuld.

schermafbeelding-2017-01-14-om-08-56-57

In de zomermaanden zullen de energiebedrijven de gasbuffers weer gaan aanvullen. Ik ben benieuwd of er dan meer aardgas geïmporteerd gaat worden uit Rusland en Noorwegen, of dat er meer gas uit de Nederlandse bodem gewonnen gaat worden.

Verkoop van nieuwe auto’s in Nederland 14% lager dan in 2015

Volgens het blad Autoweek werden er in 2016 in Nederland ruim 385 duizend nieuwe auto’s verkocht. Dat is het laagste aantal sinds 1969. En dat aantal ligt 14% lager dan de 452 duizend nieuwe auto’s die in 2015 werden verkocht.

Ik heb het aantal nieuw verkochte auto’s per jaar in Nederland hieronder in een grafiek uitgezet.
De donkergroene stippellijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 5 jaar weer.

schermafbeelding-2017-01-03-om-16-03-24

Ik vind het een aangename ontwikkeling, steeds minder nieuwe auto’s erbij.
Ik denk dat de autoverkoop nog wel verder zal dalen tot onder 380 duizend. Misschien nog niet in 2017, maar wel voor 2020.

Nederland gaat afkicken van het aardgas

Over de eerste 10 maanden van 2016 werd er 40,46 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. Dat is 35% minder dan vijf jaar geleden over de eerste 10 maanden van 2011. Het is eigenlijk ondenkbaar dat de Nederlandse aardgaswinning ooit nog op dat nivo (van 2011) zal terugkomen. Ik acht het waarschijnlijker dat de gasproduktie verder zal dalen.

Hieronder heb ik de gasproduktie over de eerste 10 maanden van de afgelopen zes jaar uitgezet.

schermafbeelding-2016-12-26-om-15-11-53

Het is duidelijk dat Nederland steeds minder aardgas uit eigen bodem wint. Nederland gaat daarom steeds meer aardgas importeren. In de grafiek hieronder zie je de cumulatieve import van aardgas over de eerste 10 maanden van het jaar.

schermafbeelding-2016-12-26-om-17-20-48

De stijging van de import over de afgelopen jaren kan natuurlijk niet blijven doorgaan. De hoeveelheid gas, die de exporteurs Noorwegen en Rusland, naar Nederland exporteren is beperkt. Op een gegeven moment zal de import van aardgas niet verder toenemen en een maximum bereiken. Daarna zal de import weer gaan dalen, omdat de exporteurs minder te exporteren hebben, of omdat importgas te duur wordt, of omdat het gasverbruik in Nederland daalt.

Op Tweede Kerstdag keek ik voor de gein nog eventjes op de website van Gas Infrastructure Europe om te kijken hoe groot de bovengrondse Nederlandse aardgasvoorraad eind 2016 is.
Volgens de website zat er op 23 december nog voor 86,3 TeraWattuur (TWh) aan aardgas in de Nederlandse gasvoorraad. Dat is 10% minder dan het gemiddelde (over de afgelopen 6 jaar) op 23 december.

Het lijkt mij logisch dat door beperking van de gaswinning uit eigen bodem er meer gas uit de opgebouwde voorraad wordt verbruikt. Ik heb ook een grafiekje gemaakt van de hoeveelheid aardgas, die in de eerste 23 dagen van december uit de Nederlandse bovengrondse gasvoorraad wordt verbruikt. Het is een interessant plaatje.

In december 2016 tappen wij Nederlanders vier keer zoveel aardgas uit onze voorraad als in de jaren 2011 t/m 2013.
Is dat verstandig? Is er nu nog genoeg voorraad over voor een Elfstedenwinter?

Een handjevol mensen beslist over de inzet van de aardgasreserves en over de hoeveelheid aardgas, die we uit eigen bodem winnen. Het is overduidelijk dat Nederland moet afkicken van het aardgas. Het is de vraag of we daar nog tien jaar de tijd voor hebben of dat we echt haast moeten maken.

Olieproductie en olieverbruik in Brazilië, Canada en Mexico

In de JODI-Oil database kun je cijfers vinden over olieproductie, olie-import en export en het binnenlands verbruik van tientallen landen. Afgelopen week heb ik me verdiept in de olie-cijfers van Brazilië, Canada en Mexico.

Brazilië
De afgelopen jaren is de olieproductie van Brazilië geleidelijk gestegen van 2 miljoen vaten per dag in 2012 tot 2,5 miljoen vaten per dag in 2016.
Het binnenlands olieverbruik, dat tot uitdrukking komt in het verbruik van de raffinaderijen (refinery intake), vertoont over de afgelopen jaren een dalende trend.

braziljodi2016a

De Braziliaanse bevolking gebruikt zelf minder aardolie, terwijl er steeds meer olie gewonnen wordt voor de Braziliaanse kust.
Wat gebeurt er dan wel met die groeiende olieproduktie?  Die wordt geëxporteerd.
In de afgelopen 4 jaar is de export van aardolie gestegen van 300.000 vaten per dagen aar 900.000 vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-20-54-39

In de JODI-Oil database is niet terug te vinden naar welke landen de Braziliaanse olie wordt geëxporteerd.

Canada
Ook in Canada is de aardolieproductie de afgelopen jaren gestegen. Van 2,5 miljoen vaten eind 2012 naar 3,0 mniljoen vaten in het afgelopen jaar.
het verbruik van de Canadese raffinaderijen is in die periode niet gestegen, maar heel lichtjes gedaald.

schermafbeelding-2016-12-22-om-21-10-58

De stijgende Canadese olieproductie leidt niet tot een stijgend binnenlands verbruik, maar tot een stijgende export. Eind 2012 exporteerde Canada ongeveer 2 miljoen vaten per dag. In 2016 is dat meer dan 2,5 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-21-33-06

Mexico
De Mexicaanse olieproductie daalt al jaren. Eind 2012 produceerde het land nog 2,5 miljoen vaten per dag. In 2016 is de productie gedaald tot 2,1 miljoen vaten per dag.
De bevolking van Mexico gaat steeds minder olie verbruiken. In 2012 verbruikten de Mexicaanse raffinaderijen bij elkaar 1,3 miljoen vaten per dag. In de laatste maanden is dat minder dan 1 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-21-57-12

De olie-export van Mexico is over de afgelopen 4 jaar op hetzelfde peil gebleven: 1,2 tot 1,3 miljoen vaten per dag.
Opvallend is wel dat de export van olie de laatste maanden weer lijkt te stijgen naar 1,5 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-22-10-49

Samenvattend
De belangrijkste olie-exporterende landen van het Westelijk Halfrond verbruiken zelf steeds minder olie.
Brazilië, Mexico en Canada proberen zoveel mogelijk olie te exporteren.
Mexico en Canada exporteren hun aardolie vooral naar de VS. Het is mij niet bekend wie de grootste importeur is van de Braziliaanse export-olie.
Ik ben benieuwd of de olieproductie in Canada en Brazilië bij de huidige lage olieprijs nog verder zal stijgen. En of de Mexicaanse olieproductie nog lang op peil gehouden kan worden.

NB. Venezuela is ook een belangrijke olieproducent en olie-exporteur. Ik heb dit land buiten beschouwing gelaten omdat de JODI-Oil database de cijfers uit Venezuela onbetrouwbaar acht.

Afkicken van aardgas deel 2

In Nederland was aardgas decennialang de belangrijkste brandstof voor elektriciteitscentrales. Maar sinds 2010 is dat aan het veranderen. Gasgestookte centrales worden gesloten en er komen nieuwe kolencentrales bij. Waarom zien de elektriciteitsmaatschappijen steenkool als de brandstof voor de toekomst?
Omdat het aardgas in Nederland (en Europa) snel aan het opraken is.

In het jaar 2000 kwam 58% van de Nederlandse elektriciteitproduktie uit gasgestookte centrales. Het aardgasdeel groeide in 2010 zelfs naar 62%. Maar in de volgende vijf jaar daalde het gasaandeel snel naar 42% van alle opgewekte elektriciteit.

Schermafbeelding 2016-08-21 om 21.22.48

Het aandeel van de kolengestookte elektriciteitscentrales is snel gestegen van 22% in 2010 naar 35% in 2015. Daarnaast wordt er ook steeds meer elektriciteit opgewekt uit andere brandstof (biomassa) en door andere duurzame bronnen (zon en wind). Dat verklaart waarom gas- en kolencentrales samen in 2015 nog slechts 77% van alle opgewekte elektriciteit leverden.

De bouw van elektriciteitscentrales duurt jaren. De elektriciteitsmaatschappijen hebben dus al ruim voor 2010 gekozen voor kolencentrales i.p.v. gas-centrales. Niet vanwege subsidies of vanuit milieu-oogpunt. De verbranding van steenkool veroorzaakt meer CO2-uitstoot en meer vervuiling dan de verbranding van aardgas. Toch koos men steenkool als de favoriete brandstof.
Mijns inziens is dit een duidelijke aanwijzing dat het aardgas-tijdperk op zijn einde loopt.
De Nederlandse overheid beweert naar buiten toe dat de gaswinning vrijwillig wordt beperkt, teneinde het aantal aardbevingen in Groningen te verminderen. De gaswinning werd pas in 2014 beperkt. De elektriciteitsbedrijven besloten al jaren eerder, in periode 2008 – 2010, om over te stappen op steenkool.
Kennelijk waren de elektriciteitsbedrijven beter op de hoogte dan de overheid. Of de overheid verzwijgt al jaren dat de aardgaswinning over het hoogtepunt heen is.

De overheid is meestal niet de meest betrouwbare bron over dit soort zaken. Kijk en luister ook naar andere signalen.
Wij particulieren hoeven niet te wachten totdat de overheid ons dwingt om af te kicken van aardgas. Je kunt gewoon op eigen houtje alvast beginnen.