Categorie archief: Doem

Voorspellingen van rampen en ondergang

Steeds meer politiekogels op straat

De laatste maanden ga ik me steeds onveiliger voelen. Dat heeft een beetje te maken met de terreuraanslagen, die met de regelmaat van de klok plaatsvinden in Parijs, Brussel of een andere grote stad. Maar het gevoel van onveiligheid komt vooral voort uit de reactie van de overheid op die aanslagen.
In de afgelopen maanden hoor ik vaak in de media dat de politie heeft geschoten op een verdachte. In januari werd er in Amsterdam geschoten op een auto. In februari schoot de politie in Schiedam een gewapende man neer. In maart werd er geschoten op een spookrijder in Assen, uit zelfverdediging op een aggressieve man in Eindhoven en op een verwarde man in De Kwakel. De laatste twee neergeschoten mannen zijn aan hun verwondingen overleden. Afgelopen week schoot de Amsterdamse politie op een auto, die hard wegreed.
Het lijkt alsof de politie steeds vaker en makkelijker het vuurwapen gebruikt.

Eerder dit jaar werd al bekend dat de politie vaker bewapend zal worden met pistoolmitrailleurs. Dat zijn wapens, die in korte tijd veel kogels afschieten. Als de politie ook vaker met die mitrailleurs gaat schieten, dan wordt de kans op dodelijke slachtoffers snel groter.

Afgelopen dinsdag was de politie door de aanslagen in Brussel een beetje in paniek geraakt. Er liepen nog meer gewapende agenten op straat dan normaal. In Zwolle werd een verwarde man uit de trein gehaald omdat men vreesde voor een aanslag. Op het hoogtepunt van de gekte werd in Hoofddorp een trein stilgezet en de omliggende gebouwen werden ontruimd. De passagiers werden door gewapende agenten met hun handen op hun hoofd uit de trein gehaald. Er was gelukkig helemaal niets aan de hand.

Ik vind het een griezelige ontwikkeling dat er tegenwoordig agenten rondlopen, die net zo zwaar bewapend zijn als militairen en terroristen. Sommige mensen beweren dat het daardoor veiliger wordt, alsof politiekogels niet dodelijk zijn. Ik voel me juist onveiliger door al die wapens.

Peak-aardgas: gasproduktie en gasverbruik in Nederland over hoogtepunt heen

De beperking van de gaswinning in Groningen heeft de Nederlandse aardgasproduktie sterk verminderd. In 2010 werd er nog 85 miljard m³ gewonnen uit Nederlandse bodem. Maar in 2015 was dat teruggebracht tot 52,8 miljard m³. Een afname van 37% in vijf jaar tijd.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse gasproduktie in miljoenen m³ uitgezet. Het voortschrijdend gemiddelde over 12 maanden wordt weergegeven door de donkere dikke lijn.

Schermafbeelding 2016-03-17 om 14.54.11

De gemiddelde gasproduktie over 2010 bedroeg 7098 miljoen m³ per maand. In 2015 is die gemiddelde afgenomen tot 4403 miljoen m³.

Tegelijkertijd daalt ook het Nederlandse aardgasverbruik.
In 2010 werd in Nederland 53,9 miljard m³ gas verbruikt. In 2015 was dat nog slechts 40,4 miljard m³, ofwel 25% minder. Belangrijkste oorzaak voor die afname is de zachte winter van 2015: de maanden januari, februari en met name december van 2015 waren warmer dan normaal. In 2010 waren de genoemde wintermaanden juist alledrie kouder dan normaal.
Hieronder is het maandelijkse gasverbruik weergegeven sinds januari 2010. De donkere doorgetrokken lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 12 maanden aan.

Schermafbeelding 2016-03-17 om 14.44.56

De gasproduktie daalt sneller dan het binnenlands aardgasverbruik. Dat betekent dat er minder aardgas overblijft voor export. In de laatste grafiek bij dit verhaal heb ik de hoeveelheid aardgas, die Nederland maandelijks exporteert, uitgezet. Enkele jaren geleden exporteerde Nederland gemiddeld 5500 miljoen m³ aardgas per maand. Maar het afgelopen jaar is dat gemiddelde gedaald tot 4200 miljoen m³.

Schermafbeelding 2016-03-17 om 15.21.00

De grafieken zijn gemaakt met gegevens uit de JODI-Gas World-database.

Energieverbruik per hoofd van de bevolking in Nederland 8% gedaald sinds 2011

Het energieverbruik per inwoner is in Nederland aan het afnemen. Volgens het CBS verbruikte de gezamenlijke Nederlandse bevolking over de 4 kwartalen van 2011 gemiddeld 811 Petajoule (PJ) aan energie. Nederland telde in 2011 ongeveer 16,66 miljoen inwoners. Het gemiddelde energieverbruik per inwoner in 2011 komt dan uit op 48,71 Gigajoule (GJ) per kwartaal.

In de laatste 4 kwartalen waarover het CBS het energieverbruik berekende, de laatste twee kwartalen van 2014 en de eerste twee van 2015, lag het gemiddelde Nederlandse verbruik op 754 PJ per kwartaal. Bij een bevolking van 16,90 miljoen inwoners komt het gemiddelde verbruik per inwoner uit op 44,61 GJ per kwartaal. Dat is 8,4% minder dan de gemiddelde Nederlander in 2011 verbruikte.

In de grafiek hieronder is het energieverbruik per inwoner per kwartaal sinds begin 1995 weergegeven.Dat energieverbruik schommelt sterk door de wisseling van de seizoenen. In het eerste en het vierde kwartaal van elk jaar, het winter-halfjaar ligt vanwege verwarming en verlichting het verbruik veel hoger dan in het zomer-halfjaar. Die seizoensinvloed is niet zichtbaar in het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen, weergegeven met de doorgetrokken donkerblauwe lijn.

Schermafbeelding 2016-03-10 om 22.08.31

In de grafiek kun je duidelijk zien dat het gemiddelde energieverbruik per hoofd van de bevolking per kwartaal in de afgelopen 20 jaar nog nooit zo laag was als in de laatste vier kwartalen. De gemiddelde inwoner van Nederland verbruikt steeds minder energie.
De belangrijkste oorzaken zijn:
– de zachte winter van 2014-2015
– het afnemende elektriciteitsverbruik door zuiniger apparaten en lampen
– het afnemende energieverbruik door afgenomen economische activiteit (vooral de bouwsector)
Het dalende energieverbruik betekent dat de energiebedrijven hun inkomsten zien dalen.

Ik verwacht dat het gemiddelde energieverbruik per inwoner nog verder zal afnemen. In het derde en vierde kwartaal van 2015 was het ook warmer dan normaal: er is dus minder energie verbruikt voor verwarming. In de toekomst zal het energieverbruik nog verder afnemen doordat de Nederlandse bevolking steeds minder te besteden heeft vanwege oplopende werkeloosheid, bezuinigingen en kortingen op pensioenen.

Aardolieverbruik in Europa sinds 2006 met 15% afgenomen

In 2006 verbruikten de gezamenlijke raffinaderijen in Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk gemiddelde 10,8 miljoen vaten aardolie per dag. Over 2015 is het gemiddelde dagelijks verbruik van aardolie door raffinaderijen in voornoemde landen afgenomen tot 9,1 miljoen vaten. M.a.w. het olieverbruik was afgelopen jaar 15% lager dan in 2006.
De bron voor deze cijfers is de JODI-database, die maandelijks cijfers publiceert over olieproductie, olieverbruik en import en export van aardolie.
In de grafiek hieronder is de gemiddelde olie-inname door raffinaderijen in een aantal belangrijke Europese landen over de afgelopen 10 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2016-02-22 om 13.49.01

In het jaar 2015 is het aardolieverbruik weer iets gestegen t.o.v. 2014 en 2013; vermoedelijk een gevolg van de sterk gedaalde olieprijs.

In sommige Europese landen is het olieverbruik niet gedaald, maar lichtjes gestegen. Dit is het geval in Spanje en Nederland.
In Spanje lag het olieverbruik door raffinaderijen in 2015 met 1,296 miljoen vaten 7,6% hoger dan in 2006. In Nederland steeg het verbruik door raffinaderijen van 0,98 miljoen vaten per dag in 2006 tot 1,06 miljoen vaten per dag in 2015. Dat is een stijging van 8,1%. Waarschijnlijk is de lage olieprijs in het afgelopen jaar een belangrijke factor bij het gestegen verbruik.
De grafiek hieronder laat het gestegen olieverbruik in Spanje en Nederland zien.

Schermafbeelding 2016-02-22 om 18.42.37

In het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en Italië is het olieverbruik door raffinaderijen gedaald sinds 2006.
In onderstaande grafiek is het olieverbruik van die landen sinds 2006 weergegeven.

Schermafbeelding 2016-02-22 om 13.51.16

In Duitsland lag het olieverbruik in 2015 16,9% lager dan in 2006. In Italië en het Verenigd Koninkrijk was de daling 27% en in Frankrijk zelfs 30%.
In Duitsland, Italië en Frankrijk is het olieverbruik in 2015, vermoedelijk vanwege de lage olieprijs, weer iets gestegen t.o.v. 2014.
Je zou kunnen beargumenteren dat het afgenomen olieverbruik in Europa, één van de factoren is, die zorgde voor de daling van de olieprijs na de zomer van 2014.

Of het olieverbruik in 2016 verder zal stijgen hangt af van een groot aantal factoren. Bij een forse stijging van de olieprijs zal het olieverbruik niet verder groeien. Maar als de prijs laag blijft (< $50 per vat) dan kan het verbruik in Europa nog iets verder toenemen.
Het Europees olieverbruik in 2016 hangt ook af van de koopkracht van de Europeanen. Als er een economische recessie komt, met oplopende werkeloosheid  en stagnerende lonen, dan zal het aardolieverbruik gaan dalen.

Nederland wordt een aardgasimporteur

Decennialang heeft Nederland aardgas geëxporteerd. Maar in 2015 is er iets fundamenteel veranderd: in het derde kwartaal van 2015 importeerde Nederland meer aardgas dan het zelf produceerde. Volgens de cijfers van het CBS werd er in dat derde kwartaal 9,5 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. En werd er 9,9 miljard m³ geïmporteerd uit Noorwegen en Rusland. De import van vloeibaar aardgas (0,4 miljard m³) is daar nog niet eens in meegerekend.
In de grafiek hieronder zijn de winning en de import van aardgas over de afgelopen 25 jaar uitgezet. De donkere dunne lijnen geven het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen weer.

Schermafbeelding 2016-02-11 om 22.06.42

 

In de laatste twee jaar neemt de winning van gas af en stijgt de gasimport. Het derde kwartaal van 2015 was het eerste kwartaal in de historie dat de import groter was dan de winning.

Het CBS publiceert ook de aardgasverbruikscijfers. In de tweede grafiek hieronder zie je dat het grootste verbruik optrad in de koude winter van 1996 (de laatste Elfstedenwinter) en in de koude winter van 2010. Het laagste verbruik in de afgelopen 25 jaar werd gemeten in het derde kwartaal van 2015.

Schermafbeelding 2016-02-11 om 22.07.05

Het afgelopen jaar 2015 is duidelijk geworden dat het aardgastijdperk over niet al te lange tijd zal eindigen. De winning van aardgas en het verbruik nemen de laatste jaren af. Gasgestookte elektriciteitscentrales worden gesloten en vervangen door kolencentrales, windmolenparken en zonnepanelen. Veel huishoudens zullen ervoor gaan kiezen om geen aardgas meer te gebruiken: elektrisch koken en de CV-installatie vervangen door een houtkachel.
De import van aardgas wordt langzamerhand steeds groter en zal steeds vaker de binnenlandse produktie overtreffen.
Ik vind het persoonlijk heel vreemd dat de politiek en de media totaal niet geïnteresseerd zijn in de uitdaging, die Nederland te wachten staat: het afkicken van aardgas. Men is erg druk met de aardbevingen, die veroorzaakt worden door de gaswinning. Maar dat lijkt mij een futiele bijzaak vergeleken met het steeds afhankelijker worden van buitenlandse energieleveranciers.

Europa gebruikt steeds minder olie, maar gebruikt steeds meer euro’s

Over het laatste decennium is het aardolieverbruik in Europa geleidelijk afgenomen.
Met de gegevens uit het Statistical Review of World Energy (editie 2015) maakte ik de onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-12-15 om 20.43.30

In 2006 verbruikte Europa 5,99 miljard vaten aardolie. In 2014 nog maar 5,04 miljard vaten: bijna 16% minder.

In dezelfde periode is de hoeveelheid euro’s in Europa sterk gestegen.
Volgens de gegevens van de ECB was de waarde van alle in omloop zijnde euro-bankbiljetten begin 2002 ruim 220 miljard euro. Begin 2015 waren er ruim 4x zoveel contante euro’s in omloop: 1004 miljard.
Hierbij moet worden aangetekend dat de hoeveelheid contante euro’s in circulatie minder dan 1/10e deel is van de totale hoeveelheid euro’s die in de economie circuleert.

Schermafbeelding 2015-12-15 om 20.56.37

Als je de hoeveelheid contante euro’s in de Europese kassa’s en portemonnee’s deelt door het aantal vaten aardolie dat de gezamenlijke Europese bevolking per jaar verbruikt, dan krijg je de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-12-15 om 21.08.32

In 2001 waren er in Europa 38 euro’s voor elk vat aardolie dat opgestookt werd. De prijs voor een vat Brent-olie lag in 2001 met 25 euro redelijk in de buurt van die 38 euro. De hoeveelheid contant geld in de eurozone was in 2001 anderhalf keer de waarde van de olie, die in Europa werd vebruikt.
In 2014 zijn er 200 euro’s in omloop voor elk vat aardolie dat in Europa wordt verbruikt. Maar de prijs voor een vat Brent-olie daalde in 2014 sterk naar minder dan 60 euro.

In 2015 is de verhouding helemaal zoek. Het aantal euro’s in omloop is alleen nog maar hoger geworden: er zijn nu waarschijnlijk 240 euro’s in omloop voor elk vat olie, dat in Europa verbruikt wordt. Maar de marktprijs voor een vat Brent-olie is momenteel minder dan 50 euro.
De hoeveelheid contant geld in de gezamenlijke portefeuilles in de eurozone is nu vijf keer zo groot als de waarde van de aardolie, die Europa in een jaar tijd verbruikt.
Dit lijkt sterk op hyperinflatie.

Nederlandse aardgasproduktie in 2015 met één vijfde afgenomen

In de eerste 9 maanden van 2015 werd er in Nederland 38300 miljoen m³ geproduceerd. In de zelfde periode van 2014 was de produktie 48300 miljoen m³. De afname in 2015 t.o.v. 2014 bedraagt 20%. In vergelijking met 2013 (met een heel koud voorjaar) is de gasproduktie al met 38% afgenomen.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 10.43.16

Als de aardgaswinning verder blijft afnemen in hetzelfde tempo, dan zal voor 2020 de aardgasproduktie in Nederland ophouden.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 10.46.14

Het Nederlands aardgasverbruik daalt de laatste jaren ook enigszins, doordat gasgestookte elektriciteitscentrales gesloten worden, steenkoolcentrales geopend worden en meer elektriciteit wordt opgewekt door windmolens.
Over de eerste negen maanden van 2015 was het gasverbruik nagenoeg gelijk aan dat van 2014: 29160 miljoen m³ tegenover 28670 miljoen m³. Maar t.o.v. 2013 lag het gasverbruik in de eerste drie kwartalen ruim 13% lager.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 12.11.24

 

Omdat de gaswinning sneller daalt dan het gasverbruik, daalt de hoeveelheid aardgas, die Nederland exporteert en stijgt de import van buitenlands gas. De overheid houdt er rekening mee dat Nederland dit jaar 1 miljard euro minder zal verdienen aan het aardgas.
In onderstaande grafiek staat de import en export over de eerste 9 maanden van het jaar weergegeven. De daling van de export en de stijging van de import zijn duidelijk zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 11.38.29

Over de eerste 9 maanden van dit jaar is Nederland nog altijd een netto-exporteur van aardgas. Maar de import van aardgas steeg van 21923 miljoen m³ in 2014 naar 27954 miljoen m³ dit jaar.
Er is (met nog 3 maanden te gaan) een kleine kans dat Nederland in 2015 een netto-importeur van aardgas wordt. Het is waarschijnlijker dat die situatie pas in 2016 of in 2017 zal optreden.