Categorie archief: Doem

Voorspellingen van rampen en ondergang

Afkicken van aardgas deel 2

In Nederland was aardgas decennialang de belangrijkste brandstof voor elektriciteitscentrales. Maar sinds 2010 is dat aan het veranderen. Gasgestookte centrales worden gesloten en er komen nieuwe kolencentrales bij. Waarom zien de elektriciteitsmaatschappijen steenkool als de brandstof voor de toekomst?
Omdat het aardgas in Nederland (en Europa) snel aan het opraken is.

In het jaar 2000 kwam 58% van de Nederlandse elektriciteitproduktie uit gasgestookte centrales. Het aardgasdeel groeide in 2010 zelfs naar 62%. Maar in de volgende vijf jaar daalde het gasaandeel snel naar 42% van alle opgewekte elektriciteit.

Schermafbeelding 2016-08-21 om 21.22.48

Het aandeel van de kolengestookte elektriciteitscentrales is snel gestegen van 22% in 2010 naar 35% in 2015. Daarnaast wordt er ook steeds meer elektriciteit opgewekt uit andere brandstof (biomassa) en door andere duurzame bronnen (zon en wind). Dat verklaart waarom gas- en kolencentrales samen in 2015 nog slechts 77% van alle opgewekte elektriciteit leverden.

De bouw van elektriciteitscentrales duurt jaren. De elektriciteitsmaatschappijen hebben dus al ruim voor 2010 gekozen voor kolencentrales i.p.v. gas-centrales. Niet vanwege subsidies of vanuit milieu-oogpunt. De verbranding van steenkool veroorzaakt meer CO2-uitstoot en meer vervuiling dan de verbranding van aardgas. Toch koos men steenkool als de favoriete brandstof.
Mijns inziens is dit een duidelijke aanwijzing dat het aardgas-tijdperk op zijn einde loopt.
De Nederlandse overheid beweert naar buiten toe dat de gaswinning vrijwillig wordt beperkt, teneinde het aantal aardbevingen in Groningen te verminderen. De gaswinning werd pas in 2014 beperkt. De elektriciteitsbedrijven besloten al jaren eerder, in periode 2008 – 2010, om over te stappen op steenkool.
Kennelijk waren de elektriciteitsbedrijven beter op de hoogte dan de overheid. Of de overheid verzwijgt al jaren dat de aardgaswinning over het hoogtepunt heen is.

De overheid is meestal niet de meest betrouwbare bron over dit soort zaken. Kijk en luister ook naar andere signalen.
Wij particulieren hoeven niet te wachten totdat de overheid ons dwingt om af te kicken van aardgas. Je kunt gewoon op eigen houtje alvast beginnen.

Energieverbruik en energievoorziening in Europa nemen af

In de afgelopen 10 jaar is het energieverbruik in Europa gedaald.
Het eerste voorbeeld dat ik wil laten zien is Groot-Brittannië. In de grafiek hieronder staat het energieverbruik per inwoner weergegeven.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 10.18.14

Sinds 2006 is het energieverbruik per inwoner afgenomen met 20%: van 3,72 ton olie-equivalent naar 2,93 ton olie-equivalent.
Voor een deel komt dit lagere energieverbruik door energiebesparing. Auto’s zijn zuiniger geworden, net als lampen en elektrische apparaten. En gebouwen zijn beter geïsoleerd.
Voor een ander deel komt het door een afname van energieverslindende economische activiteiten, zoals de bouw, de mijnbouw en zware industrie.

In Nederland zien we eenzelfde ontwikkeling.
In 2006 verbruikte een inwoner van Nederland 5,85 ton olie-equivalent aan energie. In 2015 was dat 4,85 ton olie-equivalent: 17% minder.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 10.50.13

Mijn laatste voorbeeld is Griekenland. Daar bedroeg het energieverbruik in 2006 nog 3,07 ton olie-equivalent per inwoner. Afgelopen jaar in 2015 was dat nog maar 2,39 ton olie-equivalent.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 10.56.29

Het energieverbruik is gelijk aan de energievoorziening
De hoeveelheid energie, die de gemiddelde Brit verbruikt, is precies gelijk aan de hoeveelheid energie, die voor hem of haar beschikbaar is. Het is heel makkelijk om te beweren, dat de gemiddelde Brit in 2014 of2015 de verwarming hoger had kunnen zetten of meer kilometers had kunnen rijden. Maar dat is een loze en onbewijsbare bewering.
De voorraad opgeslagen energie, in de vorm van opgeslagen aardgas, aardolie-produkten of steenkool is in de afgelopen 10 jaar niet noemenswaardig veranderd. Dus is het energieverbruik feitelijk gelijk aan het energie-aanbod ofwel de energievoorziening.

We zien dus dat de energievoorziening in Europese landen de afgelopen 10 jaar is afgenomen. We kunnen als verklaring aanvoeren dat (zie hierboven) dit komt doordat auto’s, lampen en elektrische apparaten zuiniger zijn geworden. En dat huizen beter geïsoleerd zijn. En dat Europa bewust gekozen heeft om energieverslindende activiteiten, zoals bouw en zware industrie te laten krimpen. Maar ik vraag me af of dat klopt.

Ik denk dat de krimp van zware industrie, bouw en mijnbouw en gevolg zijn van de krimpende energievoorziening van Europa. Door energiebesparende maatregelen in huishoudens heeft Europa nog geprobeerd om meer energie over te houden voor economische activiteiten, zoals mijnbouw en bouw. Maar dat is niet gelukt.
In de afgelopen 10 jaar is het energieverbruik in China, India en andere ‘opkomende economieën” flink gestegen. En een deel van de energie (aardolie, steenkool en aardgas), die vroeger door Europeanen werd verbruikt, gaat tegenwoordig naar Chinezen, Indiërs, Arabieren en Pakistanen.
De totale hoeveelheid energie, die de wereld verbruikt is in het laatste decennium alleen maar gestegen. Maar een steeds kleiner deel van die beschikbare energie komt terecht in Europa.

Het komend decennium zal de hoeveelheid energie, die de wereldbevolking verbruikt, niet verder groeien, maar krimpen. Dat betekent dat ook in China, India, Brazilië enzovoorts, het energieverbruik zal gaan dalen. In Europa zal de dalende trend zich voortzetten. Maak je borst maar nat.

Bang voor het oprakende aardgas

Vroeger toen ik een kind was, maakten volwassenen kinderen wel eens bang om je gehoorzaam te houden. Bang voor God, die alles ziet. Bang voor Sinterklaas en Zwarte Piet, die je meenemen naar Spanje in de zak.
Tegenwoordig worden vooral de volwassen mensen bang gemaakt om ze gehoorzaam te houden. Bang voor terroristen, bang voor AIDS, beng voor Alzheimer, bang voor kanker en bang voor internetfraudeurs. We worden voortdurend voor van alles gewaarschuwd… maar nooit voor het opraken van de fossiele brandstoffen, zoals ons Nederlandse aardgas.

In de eerste 3 maanden van 2016 werd er 13,34 miljard m³ aardgas uit de Nederlandse bodem gewonnen. In het eerste kwartaal van 2015 was dat nog bijna de dubbele hoeveelheid: 25,95 miljard m³. En in het eerste kwartaal van 2012 werd er nog 29,59 miljard m³ aardgas gewonnen.
In de grafiek hieronder is de maandelijkse aardgaswinning in Nederland weergegeven in miljoen m³ per maand. De bron voor deze gegevens is de JODI Gas World-database.

Schermafbeelding 2016-05-26 om 15.35.57

Het aardgasverbruik van de Nederlandse bevolking in het eerste kwartaal van 2016 kwam uit op 11,65 miljard m³. Dat is 20% minder dan in het eerste kwartaal van vorig jaar. Het Nederlands aardgasverbruik vertoont al jaren een dalende trend, zoals blijkt uit de volgende grafiek.

Schermafbeelding 2016-05-26 om 15.44.46

De produktie van Nederlands aardgas (13,34 miljard m³) was in het eerste kwartaal nog net voldoende om te voorzien in de binnenlandse consumptie. Er bleef 1,69 miljard m³ aardgas over voor de export.

De import van aardgas was in het eerste kwartaal van dit jaar 8,94 miljard m³ tegenover 7,21 miljard m³ in dezelfde periode van 2014. De import van aardgas lag in het eerste kwartaal 24% hoger dan in het eerste kwartaal van 2015. Ik verwacht dat de import van aardgas de komende jaren nog verder zal toenemen.

Schermafbeelding 2016-05-26 om 15.52.21

De Nederlandse aardgasproduktie is het afgelopen jaar sterk verminderd met als reden het terugdringen van de aardbevingen in Groningen. Ik vermoed dat er nog een andere reden is waarom er minder aardgas gewonnen wordt: het aardgas begint op te raken.
We weten in ons achterhoofd allemaal dat het aardgas ooit op zal raken. We horen er eigenlijk nooit iets over in De Wereld Draait Door of in het NOS-journaal.
Zou het kunnen zijn dat de lagere produktie komt doordat het aardgas bijna op is?
En kunnen we volgende winter ook nog voldoende aardgas winnen om in de eigen behoefte te kunnen voorzien?

Steeds meer politiekogels op straat

De laatste maanden ga ik me steeds onveiliger voelen. Dat heeft een beetje te maken met de terreuraanslagen, die met de regelmaat van de klok plaatsvinden in Parijs, Brussel of een andere grote stad. Maar het gevoel van onveiligheid komt vooral voort uit de reactie van de overheid op die aanslagen.
In de afgelopen maanden hoor ik vaak in de media dat de politie heeft geschoten op een verdachte. In januari werd er in Amsterdam geschoten op een auto. In februari schoot de politie in Schiedam een gewapende man neer. In maart werd er geschoten op een spookrijder in Assen, uit zelfverdediging op een aggressieve man in Eindhoven en op een verwarde man in De Kwakel. De laatste twee neergeschoten mannen zijn aan hun verwondingen overleden. Afgelopen week schoot de Amsterdamse politie op een auto, die hard wegreed.
Het lijkt alsof de politie steeds vaker en makkelijker het vuurwapen gebruikt.

Eerder dit jaar werd al bekend dat de politie vaker bewapend zal worden met pistoolmitrailleurs. Dat zijn wapens, die in korte tijd veel kogels afschieten. Als de politie ook vaker met die mitrailleurs gaat schieten, dan wordt de kans op dodelijke slachtoffers snel groter.

Afgelopen dinsdag was de politie door de aanslagen in Brussel een beetje in paniek geraakt. Er liepen nog meer gewapende agenten op straat dan normaal. In Zwolle werd een verwarde man uit de trein gehaald omdat men vreesde voor een aanslag. Op het hoogtepunt van de gekte werd in Hoofddorp een trein stilgezet en de omliggende gebouwen werden ontruimd. De passagiers werden door gewapende agenten met hun handen op hun hoofd uit de trein gehaald. Er was gelukkig helemaal niets aan de hand.

Ik vind het een griezelige ontwikkeling dat er tegenwoordig agenten rondlopen, die net zo zwaar bewapend zijn als militairen en terroristen. Sommige mensen beweren dat het daardoor veiliger wordt, alsof politiekogels niet dodelijk zijn. Ik voel me juist onveiliger door al die wapens.

Peak-aardgas: gasproduktie en gasverbruik in Nederland over hoogtepunt heen

De beperking van de gaswinning in Groningen heeft de Nederlandse aardgasproduktie sterk verminderd. In 2010 werd er nog 85 miljard m³ gewonnen uit Nederlandse bodem. Maar in 2015 was dat teruggebracht tot 52,8 miljard m³. Een afname van 37% in vijf jaar tijd.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse gasproduktie in miljoenen m³ uitgezet. Het voortschrijdend gemiddelde over 12 maanden wordt weergegeven door de donkere dikke lijn.

Schermafbeelding 2016-03-17 om 14.54.11

De gemiddelde gasproduktie over 2010 bedroeg 7098 miljoen m³ per maand. In 2015 is die gemiddelde afgenomen tot 4403 miljoen m³.

Tegelijkertijd daalt ook het Nederlandse aardgasverbruik.
In 2010 werd in Nederland 53,9 miljard m³ gas verbruikt. In 2015 was dat nog slechts 40,4 miljard m³, ofwel 25% minder. Belangrijkste oorzaak voor die afname is de zachte winter van 2015: de maanden januari, februari en met name december van 2015 waren warmer dan normaal. In 2010 waren de genoemde wintermaanden juist alledrie kouder dan normaal.
Hieronder is het maandelijkse gasverbruik weergegeven sinds januari 2010. De donkere doorgetrokken lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 12 maanden aan.

Schermafbeelding 2016-03-17 om 14.44.56

De gasproduktie daalt sneller dan het binnenlands aardgasverbruik. Dat betekent dat er minder aardgas overblijft voor export. In de laatste grafiek bij dit verhaal heb ik de hoeveelheid aardgas, die Nederland maandelijks exporteert, uitgezet. Enkele jaren geleden exporteerde Nederland gemiddeld 5500 miljoen m³ aardgas per maand. Maar het afgelopen jaar is dat gemiddelde gedaald tot 4200 miljoen m³.

Schermafbeelding 2016-03-17 om 15.21.00

De grafieken zijn gemaakt met gegevens uit de JODI-Gas World-database.

Energieverbruik per hoofd van de bevolking in Nederland 8% gedaald sinds 2011

Het energieverbruik per inwoner is in Nederland aan het afnemen. Volgens het CBS verbruikte de gezamenlijke Nederlandse bevolking over de 4 kwartalen van 2011 gemiddeld 811 Petajoule (PJ) aan energie. Nederland telde in 2011 ongeveer 16,66 miljoen inwoners. Het gemiddelde energieverbruik per inwoner in 2011 komt dan uit op 48,71 Gigajoule (GJ) per kwartaal.

In de laatste 4 kwartalen waarover het CBS het energieverbruik berekende, de laatste twee kwartalen van 2014 en de eerste twee van 2015, lag het gemiddelde Nederlandse verbruik op 754 PJ per kwartaal. Bij een bevolking van 16,90 miljoen inwoners komt het gemiddelde verbruik per inwoner uit op 44,61 GJ per kwartaal. Dat is 8,4% minder dan de gemiddelde Nederlander in 2011 verbruikte.

In de grafiek hieronder is het energieverbruik per inwoner per kwartaal sinds begin 1995 weergegeven.Dat energieverbruik schommelt sterk door de wisseling van de seizoenen. In het eerste en het vierde kwartaal van elk jaar, het winter-halfjaar ligt vanwege verwarming en verlichting het verbruik veel hoger dan in het zomer-halfjaar. Die seizoensinvloed is niet zichtbaar in het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen, weergegeven met de doorgetrokken donkerblauwe lijn.

Schermafbeelding 2016-03-10 om 22.08.31

In de grafiek kun je duidelijk zien dat het gemiddelde energieverbruik per hoofd van de bevolking per kwartaal in de afgelopen 20 jaar nog nooit zo laag was als in de laatste vier kwartalen. De gemiddelde inwoner van Nederland verbruikt steeds minder energie.
De belangrijkste oorzaken zijn:
– de zachte winter van 2014-2015
– het afnemende elektriciteitsverbruik door zuiniger apparaten en lampen
– het afnemende energieverbruik door afgenomen economische activiteit (vooral de bouwsector)
Het dalende energieverbruik betekent dat de energiebedrijven hun inkomsten zien dalen.

Ik verwacht dat het gemiddelde energieverbruik per inwoner nog verder zal afnemen. In het derde en vierde kwartaal van 2015 was het ook warmer dan normaal: er is dus minder energie verbruikt voor verwarming. In de toekomst zal het energieverbruik nog verder afnemen doordat de Nederlandse bevolking steeds minder te besteden heeft vanwege oplopende werkeloosheid, bezuinigingen en kortingen op pensioenen.

Aardolieverbruik in Europa sinds 2006 met 15% afgenomen

In 2006 verbruikten de gezamenlijke raffinaderijen in Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk gemiddelde 10,8 miljoen vaten aardolie per dag. Over 2015 is het gemiddelde dagelijks verbruik van aardolie door raffinaderijen in voornoemde landen afgenomen tot 9,1 miljoen vaten. M.a.w. het olieverbruik was afgelopen jaar 15% lager dan in 2006.
De bron voor deze cijfers is de JODI-database, die maandelijks cijfers publiceert over olieproductie, olieverbruik en import en export van aardolie.
In de grafiek hieronder is de gemiddelde olie-inname door raffinaderijen in een aantal belangrijke Europese landen over de afgelopen 10 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2016-02-22 om 13.49.01

In het jaar 2015 is het aardolieverbruik weer iets gestegen t.o.v. 2014 en 2013; vermoedelijk een gevolg van de sterk gedaalde olieprijs.

In sommige Europese landen is het olieverbruik niet gedaald, maar lichtjes gestegen. Dit is het geval in Spanje en Nederland.
In Spanje lag het olieverbruik door raffinaderijen in 2015 met 1,296 miljoen vaten 7,6% hoger dan in 2006. In Nederland steeg het verbruik door raffinaderijen van 0,98 miljoen vaten per dag in 2006 tot 1,06 miljoen vaten per dag in 2015. Dat is een stijging van 8,1%. Waarschijnlijk is de lage olieprijs in het afgelopen jaar een belangrijke factor bij het gestegen verbruik.
De grafiek hieronder laat het gestegen olieverbruik in Spanje en Nederland zien.

Schermafbeelding 2016-02-22 om 18.42.37

In het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en Italië is het olieverbruik door raffinaderijen gedaald sinds 2006.
In onderstaande grafiek is het olieverbruik van die landen sinds 2006 weergegeven.

Schermafbeelding 2016-02-22 om 13.51.16

In Duitsland lag het olieverbruik in 2015 16,9% lager dan in 2006. In Italië en het Verenigd Koninkrijk was de daling 27% en in Frankrijk zelfs 30%.
In Duitsland, Italië en Frankrijk is het olieverbruik in 2015, vermoedelijk vanwege de lage olieprijs, weer iets gestegen t.o.v. 2014.
Je zou kunnen beargumenteren dat het afgenomen olieverbruik in Europa, één van de factoren is, die zorgde voor de daling van de olieprijs na de zomer van 2014.

Of het olieverbruik in 2016 verder zal stijgen hangt af van een groot aantal factoren. Bij een forse stijging van de olieprijs zal het olieverbruik niet verder groeien. Maar als de prijs laag blijft (< $50 per vat) dan kan het verbruik in Europa nog iets verder toenemen.
Het Europees olieverbruik in 2016 hangt ook af van de koopkracht van de Europeanen. Als er een economische recessie komt, met oplopende werkeloosheid  en stagnerende lonen, dan zal het aardolieverbruik gaan dalen.