Tagarchief: europa

Energieverbruik in Europa daalt verder

Afgelopen week publiceerde Eurostat de nieuwste cijfers over de Europese energieproduktie en het Europese energieverbruik. Het rapport was getiteld: Energy consumption in the EU down to its early 1990s level.
Het Europees energieverbruik is weer net zo groot als in 1990.

In het rapport staat een mooie klokvormige grafiek, die je wel vaker ziet op dit weblog.
Het energieverbruik groeide tot een maximum in 2006. Daarna begon het energieverbruik te dalen.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.15.32

De krimp in de 6 jaar na 2007 verloopt sneller dan de groei in het energieverbruik in de periode 1994 – 2006.

Ik heb de gegevens van Eurostat op een andere manier uitgezet. Ik berekende het energieverbruik per hoofd van de bevolking in de 28 landen van de EU. En dat leidde tot de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.12.35

In 2006 gebruikte de gemiddelde Europeaan 3,68 ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat afgenomen tot 3,29 ton: een daling van 10% in 7 jaar.
De dalende trend zal zich doorzetten: in 2015 zal het gemiddelde Europees energieverbruik gedaald zijn tot minder dan 3,2 ton olie-equivalent.

Energiecrisis in Bulgarije door de sanctiepolitiek van de EU

Schermafbeelding 2015-01-13 om 13.34.34

In Bulgarije dreigt een energiecrisis, omdat de Europese Unie zo graag Rusland de voet wil dwarszetten. Hoe is dat zo gekomen?

Toen Bulgarije lid wilde worden van de EU, stelde Europa een paar voorwaarden. Bulgarije moest de verouderde kerncentrales sluiten. Van de zes reactoren in Kozloduy waren er in 2002 al twee buiten bedrijf gesteld. In 2007 werden ook reactor 3 en reactor 4 stilgelegd. Acht jaar later in 2015 moeten de laatste twee reactoren (no. 5 en 6), waarin regelmatig storingen optreden, gemoderniseerd worden. Maar er is een probleem. De reactoren zijn van Russische makelij en als Bulgarije geen hulp van Rusland krijgt, dan moeten ook de overgebleven reactoren worden stilgelegd. Als gevolg van de EU-sancties tegen Rusland, kunnen de kernreactoren waarschijnlijk niet gemoderniseerd worden.

Benzine, gas en uranium uit Rusland
Bulgarije is vrijwel compleet afhankelijk van Russische energie. De kerncentrales draaien op Russisch verrijkt uranium. Al het aardgas dat Bulgarije verbruikt komt uit Rusland. En 89% van de benzine wordt geïmporteerd uit Rusland.
Het plaatje hieronder laat de belangrijkste energiebronnen van Bulgarije zien. De data zijn afkomstig uit de Statistical Review of World Energy 2014 van BP.

Schermafbeelding 2015-01-13 om 09.32.01

De laatste jaren daalt het Bulgaarse energieverbruik. In 2013 verbruikte de Bulgaren gezamenlijk 19,7 miljoen ton olie-equivalent aan energie. Daarvan was 16% kernenergie. In 2015 dreigt die hoeveelheid energie weg te vallen.

Bulgarije heeft al eerder in Brussel geprotesteerd dat het land buitensporig zwaar wordt getroffen door de Europese sanctiepolitiek tegen Rusland.
De aanleg van de Burgas-Alexandroupoli-oliepijpleiding, die Russische aardolie transporteert van de Bulgaarse haven Burgas naar de Griekse haven Alexandroupoli, is van de baan als de sancties gehandhaafd blijven. De bouw van een nieuwe kerncentrale van Russische makelij in Belene is geschrapt. Dit kost de Bulgaarse overheid 900 miljoen euro.
In het afgelopen half jaar werd bouw van de Southstream-aardgaspijpleiding gestaakt, omdat Rusland de vertragingstactiek en pesterij door de Europese Unie beu was. Ook dit is een flinke verliespost voor de Bulgaarse regering.

De Bulgaarse premier Borissov kwam afgelopen week naar Brussel om de Bulgaarse energiecrisis onder de aandacht te brengen van de Europese bestuurders. Ik ben bang dat zijn reis tevergeefs was en dat Bulgarije (na Oekraïne) de volgende pion is die geofferd gaat worden in het geopolitieke schaakspel tussen de VS en Europa aan de ene kant en Rusland aan de andere kant. De Oekraïners en de Bulgaren zullen dit jaar veel minder energie verbruiken dan vorige jaren.

Wie vermoordde de SouthStream-pijpleiding? Putin of de EU zelf?

planned_south_stream_pipeline_route-620x400

Afgelopen week kondigde Rusland aan om te stoppen met de aanleg van de Southstream-gaspijpleiding. Dat betekent dat Russisch aardgas ook in de toekomst alleen naar Europa geëxporteerd kan worden via het grondgebied van Oekraïne en via de Nordstream-pijpleiding. Het stopzetten van het South-stream-project betekent een flinke economische strop (600 miljoen euro) voor Bulgarije.
Waarom trok Rusland de stekker uit het project?

De afgelopen zomer zette de Europese Unie Bulgarije en Servië onder druk om de aanleg van de Southstream-pijpleiding Europees aan te besteden. Het was eigenlijk een truukje om de aanleg te vertragen. Een soort sanctie om Rusland te dwingen om de Oekraïnse separatisten niet langer te steunen.
Misschien stopte Rusland met de aanleg van Southstream omdat het de vertragingstactieken en de pesterij van de Europese Unie beu was.
Maar misschien ook omdat er een alternatieve afzetmarkt was gevonden voor het aardgas.

Turkije als alternatieve afzetmarkt?
In april 2014 zijn er al onderhandelingen geweest tussen Rusland en Turkije. Turkije stelde toen voor om de Southstream-pijpleiding te verleggen richting Turkije.
Het aardgasverbruik in Europa is aan het dalen en het verbruik in Turkije zal de komende jaren groeien. In de grafiek hieronder zie je het dalende aardgasverbruik van Italië en het snel stijgende verbruik van Turkije.

Schermafbeelding 2014-12-06 om 13.17.57

Kennelijk zijn de verhoudingen tussen Europa en Rusland momenteel zo slecht, dat Rusland het aardgas liever aan Turkije en China verkoopt.
De Europese Unie begint langzamerhand te beseffen dat ze hun hand overspeeld heeft. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie hoopt dat de Southstream-pijpleiding toch nog zal worden gebouwd. De Europese Commissie denkt dat het Russische besluit om met South-stream te stoppen slechts een dreigement is.
We zullen het gaan zien.

Hieronder nog een discussie die werd uitgezonden door de Russische Staatstelevisie (RT) over het pokerspel rond de aardgaspijpleidingen in Zuid-Oost Europa. via DeepResource.

Peakoil in Europa: 40% van de raffinaderijen kan dicht

Afgelopen week verscheen een rapport dat oliemarktexpert Hamza Khan schreef voor ING. Ik heb het rapport niet zelf gelezen maar volgens dit persbericht kan Europa in de toekomst toe met ongeveer 60 olieraffinaderijen. Er is een overcapaciteit en 40% van de raffinaderijen kan gesloten worden. De oliemaatschappijen wilden voor 2020 al 10 middelgrote raffinaderijen sluiten, maar dat is waarschijnlijk onvoldoende.
Khan constateerde verder dat de oudste raffinaderijen vaak het moeilijkst te sluiten zijn omdat ze al tientallen jaren de grootste werkgever zijn in de omgeving.

De olie-industrie verwacht dat er tot 2020 30 miljard dollar geïnvesteerd moet worden in de raffinaderijen. Maar waarschijnlijk moet daar nog 21 miljard dollar bij. Khan heeft becijferd dat de Europese raffinaderijen bij elkaar slechts 4 of 5 miljard dollar winst maken. Het zal meer dan 10 jaar duren voordat de investeringen terugverdiend zullen worden.

Peak-oil: Europa gebruikt steeds minder aardolieprodukten
Europa produceert zelf steeds minder aardolie. En Europa gebruikt ook steeds minder aardolieprodukten.
In de grafiek hieronder is het verbruik van aardolieprodukten in de 19 belangrijkste Europese landen weergegeven. De gegevens zijn afkomstig uit de JODI-database (secondary prodcts table).

Schermafbeelding 2014-11-26 om 11.08.06

Sinds eind 2006 daalde het Europese verbruik van aardolieprodukten van 14,5 miljoen vaten per dag naar 12,5 miljoen vaten: een afname van 13%.
In de produktcategorie Gas/dieseloil is de daling niet zo scherp. Van 5,5 miljoen vaten per dag eind 2010 naar 5,2 miljoen vaten (5% minder) 4 jaar later.

Schermafbeelding 2014-11-26 om 11.43.36

In een andere produktcategorie, ‘motor and aviation-gasoline’, is het verbruik sterker gedaald. Van 3,5 miljoen vaten per dag eind 2006 naar 2,5 miljoen vaten eind 2014. Die afname bedraagt bijna 30%.

Schermafbeelding 2014-11-26 om 11.50.47

Deskundigen, zoals Hamza Khan, verwachten dat de vraag naar aardolieprodukten niet meer zal toenemen maar nog verder zal afnemen. Vandaar dat ze concluderen dat er nog wel wat raffinaderijen zullen sluiten.
Ik denk zelf ook dat de vraag naar aardolie-produkten steeds verder zal afnemen. Peakoil betekent niet alleen dat de produktie van aardolie na een maximum zal gaan afnemen. Peakoil betekent automatisch dat ook het verbruik van aardolie en aardolieprodukten zal afnemen. In Europa is het al zo ver.

Europese olie-import neemt verder af

De olieprijs is flink gedaald. Een vat Brent-olie kostte in juni nog $111. Half november hoef je nog maar $80 dollar te betalen: 28% minder.
De olieprijs daalt zo snel omdat er minder vraag is naar olie. De VS importeert steeds minder olie en uit de nieuwste cijfers blijkt dat ook Europese landen steeds minder olie importeren.

Nederlandse olie-import daalt gestaag
Volgens de JODI-database importeert Nederland steeds minder aardolie. In de grafiek hieronder is de aardolie-import sinds mei 2011 weergegeven.

Schermafbeelding 2014-11-19 om 09.36.54

In september 2013 importeerde Nederland 934 duizend vaten per dag bij een olieprijs van $111 per vat (Brent). Dat kostte Nederland dagelijks 103 miljoen dollar.
In september 2014 bedroeg de olieprijs gemiddeld $97 en was de dagelijkse Nederlandse olie-import van 1,06 miljoen vaten. Die import kostte Nederland nog maar 102 miljoen dollar.

Britse olie-import neemt af
Ook de olie-import van het Verenigd Koninkrijk daalt. De grafiek hieronder laat de olie-import sinds mei 2011 zien: er is een dalende trend.

Schermafbeelding 2014-11-19 om 09.40.25

In september betaalde het Verenigd Koninkrijk voor een olie-import van 929 duizend vaten dagelijks een bedrag van 103 miljoen dollar. Maar in september 2014 zijn de Britten veel goedkoper uit. De dagelijkse olie-import van 876 duizend vaten kostte nog maar 85 miljoen dollar per dag.

Italiaanse olie-import daalt snel
In Italië neemt de import van aardolie sterk af. In september 2011 importeerde het land nog 1,53 miljoen vaten per dag. In september 2014 is dat nog maar 1,03 miljoen vaten per dag: een afname van 32% in 3 jaar tijd.

Schermafbeelding 2014-11-19 om 09.59.11

Europese economie verbruikt steeds minder olie
Ik heb de aardolie-import van 9 Westeuropese landen (Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Italië, Nederland, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) opgeteld en in de grafiek hieronder uitgezet.

Schermafbeelding 2014-11-19 om 10.21.26

De afnemende vraag naar olie in Europa is duidelijk. Er wordt minder gebouwd, de industriële produktie in Europa neemt af. Er wordt meer elektriciteit opgewekt met windmolens en zonnepanelen. De Europeanen rijden minder kilometers en in steeds zuiniger auto’s.
De vraag naar olie daalt in Europa al sinds 2008. In de onderstaande grafiek is de gemiddelde aardolie-import van de groep van 9 Westeuropese landen per jaar uitgezet.

Schermafbeelding 2014-11-19 om 10.42.22

Deze afname zal verder doorzetten en is mijns inziens onomkeerbaar.

Einde van de economische groei in Europa

De ECB houdt nauwgezet de groei van het Gross Domestic Product (GDP) ofwel het Bruto Nationaal Produkt van alle Europese landen bij. Elk kwartaal berekent de ECB op basis van die gegevens of de economie van de eurozone is gegroeid of gekrompen t.o.v. een jaar eerder.
Hieronder staan de gegevens van 1996 tot en met het tweede kwartaal van 2014 grafisch uitgezet.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 11.56.43

De groei van het GDP vertoont een duidelijke negatieve trend over de laatste 18 jaar. Het moet nu toch aan iedereen duidelijk zijn dat een economische groei van 2% of meer er niet meer inzit.
Over de periode 2004 t/m 2008 was de gemiddelde groei 2,6% per jaar. Van 2009 t/m 2013 was de krimp gemiddeld 0,46%.

Dalend aardolieverbruik in Europa
Het einde van de economische groei in Europa gaat gepaard met een afnemend gebruik van aardolie. Hieronder heb ik het gezamenlijk aardolieverbruik van 20 Europese landen in de afgelopen 18 jaar uitgezet. De gegevens haalde ik uit de meest recente uitgave van de BP Statistical Review of World Energy.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 13.25.53

In 8 jaar tijd is de hoeveelheid aardolie, die Europa verbruikt (zich kan permitteren) met 15% afgenomen.
Je mag zelf bedenken of het dalende olieverbruik de oorzaak is van de afgenomen economische groei of dat het een gevolg is van de lagere GDP-groei of krimp. De verschijnselen treden tegelijkertijd op en een causaal verband ligt voor de hand.

Begrotingstekort eurozone wordt steeds groter
In de grafiek hieronder heb ik de cijfers van de ECB over het begrotingstekot (c.q. begrotingsoverschot) van de 18 eurozone-landen uitgezet.
Ook in deze grafiek is een dalende trend zichtbaar: het begrotingstekort als percentage van het GDP wordt steeds groter.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 14.39.57

In het tweede kwartaal van 2007 was er voor het laatst sprake van een begrotingsoverschot. Ondanks de hervormingen en bezuinigingen blijft het begrotingstekort de laatste jaren tussen de 3 en 4%. Minder groot dan tijdens de kredietcrisis, maar elk jaar dat er een tekort is loopt de staatsschuld van de eurozone-landen verder op.

Staatsschuld van de eurozone-landen blijft oplopen
In de laatste grafiek toon ik de oplopende staatsschuld van de eurozone-landen.
Voor de kredietcrisis bedroeg de gezamenlijke staatsschuld ca. 70% van het gezamenlijk GDP. De laatste 6 jaar is de staatsschuld opgelopen naar bijna 100% van het gezamenlijk GDP.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 15.29.09

Als de regeringen van de eurozone-landen blijven werken met een begrotingstekort en het GDP niet verder groeit of zelfs kleiner wordt, dan zal de opgebouwde staatsschuld over een paar jaar meer dan 100% van het gezamenlijk GDP bedragen. Terwijl in het Verdrag van Maastricht is afgesproken dat de staatsschuld maximaal tot 60% van het GDP mag oplopen.
Nieuwe berekeningsmethodes voor staatsschuld of voor het GDP leiden tijdelijk tot mooiere cijfers, maar veranderen niets aan het onderliggende probleem van meer uitgeven dan er binnenkomt (begrotingstekorten).

De economie van Europa groeit niet meer. De hoog opgelopen staatsschuld zal nooit meer worden afgelost. De Europese regeringen kijken, misleid door economen, niet verder dan de volgende verkiezingen en schuiven ‘de tering naar de nering zetten’ gewoon voor zich uit… al jaren.

limits

Orwelliaanse groei(3): naheffing uit Brussel een gevolg van herberekening?

Het wordt van alle kanten tegengesproken, o.a. door minister Dijsselbloem, maar misschien is de naheffing van 642 miljoen euro die de Europese Commissie oplegt aan Nederland mede het gevolg van de nieuwe manier waarop het Bruto Binnenlands Produkt berekend wordt, de “ESA 2010 methodology”.

Ik blogde al eerder over de nieuwe berekening van het Bruto Nationaal Produkt (ook wel Bruto Binnenlands Produkt (BBP) of Gross Domestic Product (GDP) genoemd). Door de herberekening tellen Research en Ontwikkeling en de aanschaf van wapens voortaan mee als investering in de economie. Ook de inkomsten uit de verkoop van drugs (de omzet van coffeeshops) tellen voortaan mee.

Dankzij het hogere BBP is het begrotingstekort van de Nederlandse overheid nu flink gedaald tot 2,3%. In april van dit jaar was het volgens de oude berekeningsmethode nog 2,5%.
De Nederlandse staatsschuld bedroeg in april (volgens de oude berekening) 73,5%. Maar nu volgens de de “ESA 2010 methodology” is het nog maar 68,6%.

Premier Rutte zegt tegen de media:”We gaan het tot de bodem uitzoeken en natuurlijk gaan we hierover de discussie met de Europese Commissie aan. Daar ga ik niet op vooruit lopen.”
Maar Rutte roept altijd dat zij het tot de bodem zullen uitzoeken. Dus voorlopig horen we er niets meer over.

Het lijkt me onwaarschijnlijk dat Nederland gaat weigeren om de naheffing te betalen. Dat zou nl. tot gevolg kunnen hebben dat de restitutie van teveel betaalde bijdragen van Frankrijk en Duitsland, respectievelijk 1 miljard en 780 miljoen euro, ook niet doorgaat.

Minister Dijsselbloem kan overigens heel eenvoudig een kortlopende staatslening van 640 miljoen euro uitschrijven. Dat levert misschien wel wat extra inkomsten op, want de Nederlandse regering kan nog altijd geld lenen tegen negatieve rente.
Hoewel die extra rente-inkomsten natuurlijk wel weer meetellen in het BBP…