Tagarchief: europa

Nederlandse staatsschuld in 2014 met 4,7% opgelopen

In het eerste kwartaal van 2014 bedroeg de Nederlandse overheidsschuld 438,1 miljard euro. Een jaar later in het eerste kwartaal van 2015 is de staatsschuld met 4,7% verder opgelopen en bedraagt inmiddels 458,8 miljard.
Ik heb de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek in een grafiek gezet.

Schermafbeelding 2015-06-27 om 09.31.14

Het merkwaardige is dat de inflatie in het afgelopen jaar minder dan 2% bedroeg. Terwijl de Nederlandse overheidsschuld met 4,7% toenam.
Is Nederland in het afgelopen jaar nu 20 miljard euro rijker geworden? Of zijn we juist armer geworden?
We weten dat er miljarden kubieke meters aardgas zijn verkocht aan het buitenland. En toch zijn we dieper in de schulden beland. Is er nu nog genoeg aardgas over om ooit uit de schulden te raken?

Kan de Europese economie groeien bij een dalend aardolieverbruik?

Er is een duidelijke correlatie tussen de hoeveelheid aardolie, die een land verbruikt en het Bruto Binnenlands Produkt van dat land. Hoe meer aardolie, hoe hoger het BBP. Dezelfde correlatie zie je terug in onze recente geschiedenis. Het Nederlands aardolieverbruik steegde afgelopen decennia en tegelijkertijd werd het Nederlands BBP hoger.
Als je het aardolieverbruik per Nederlander uitzet tegen het Bruto Binnenlands Produkt per Nederlander dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-06-17 om 08.07.39

Het hoogste aardolieverbruik per Nederlander werd in 2006 bereikt, met geel aangegeven.

Tussen 1980 en 1985 daalde het aardolieverbruik per Nederlander. In die periode daalde ook het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de bevolking.
Tussen 1985 en 2006 steeg het aardolieverbruik hand in hand met het BBP.
Maar in 2008, het jaar van de wereldwijde financiële crisis, zien we een trendbreuk. Het aardolieverbruik daalt flink en de verbindingslijn tussen de punten buigt af naar links, net als in de jaren 80. Na 2008 begint het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de bevolking ook weer te dalen, net als in de jaren 80.

Hoe zal het verder gaan in de komende jaren?
In bijna alle Europese landen is het aardolieverbruik de afgelopen jaren gedaald. In de grafiek hieronder is dat zichtbaar. Het verbruik per inwoner in 2006 heb ik de waarde 100 gegeven.
In een aantal landen, Griekenland, Italië, Ierland en Spanje is het aardolieverbuik meer dan 30% afgenomen in de laatste 8 jaar.
In Nederland, Portugal, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk daalde het aardolieverbruik met 20 tot 25%. In Noorwegen, dat zelf aardolie produceert en exporteert, daalde het verbruik met 12%.

Schermafbeelding 2015-06-18 om 14.43.31

We kunnen verwachten dat de trend van een dalend olieverbruik zal doorzetten. Daar zijn vier belangrijke oorzaken voor:
– de makkelijk winbare olie in en om Europa raakt op
– olieproducerende landen gaan zelf steeds meer olie verbruiken en daardoor minder exporteren
– andere opkomende economieën in de wereld willen ook meer aardolie importeren
– moeilijk winbare olie is zo duur dat Europa er maar weinig van kan kopen, het is bovendien van mindere kwaliteit dan de makkelijk winbare olie waar we aan gewend zijn.

Een lager aardolieverbruik in Europa zal ook leiden tot een lager Bruto Binnenlands Produkt, ofwel tot economische krimp. Dit is in tegenspraak met de verwachtingen van politici en denktanks als het Centraal Plan Bureau.
In de grafiek hieronder zie je het punt voor 2014, links liggen van 2013: het jaarlijkse olieverbruik per Nederlander daalde naar 2,35 ton. Er is nog niet bekend wat het BBP uitgedrukt in $ per Nederlander was in 2014.

Schermafbeelding 2015-06-18 om 14.02.59

Door nieuwe berekeningsmethoden kunnen de overheden de indruk wekken dat de economie niet krimp, maar groeit. Nate Hagens noemt dit Orwelliaanse groei, groei voor propaganda-doeleinden.
De economische krimp zullen achteraf we kunnen terugvinden in de statistieken. Ik zal de komende jaren de verkoop van auto’s en van benzine en diesel blijven volgen. Met die harde, ruwe cijfers valt weinig te sjoemelen.

CO2-uitstoot per Nederlander in 2014 terug op het niveau van 1985

Volgens de nieuwste editie van BP’s Statistical Review of World Energy bedroeg de Nederlandse CO2-uitstoot in 2014 ruim 225 miljoen ton. Dat is 5,3% minder dan in 2013.
Belangrijke oorzaken van de lagere CO2-uitstoot zijn de zachte winter van 2014 en het dalende benzine- en dieselverbruik van het Nederlandse wagenpark.
De gemiddelde Nederlander was in 2014 goed voor 13,4 ton CO2. Dat is minder dan in 1985 toen de CO2-uitstoot per Nederlander 13,5 ton was.

In de grafiek hieronder kun je zien dat de maximale CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking werd bereikt in 2005: 16,5 ton.
Sinds 2005 is de CO2-uitstoot met ruim 18% afgenomen.

Schermafbeelding 2015-06-11 om 08.30.28

In bijna alle Europese landen daalt de CO2-uitstoot
Uit de cijfers over 2014 blijkt dat de CO2-uitstoot in vrijwel alle Europese landen daalt. Belangrijke oorzaak is ook hier de zachte winter van 2014.
Het door een burgeroorlog getroffen Oekraïne spant de kroon: de CO2-uitstoot lag in 2014 18% lager dan in 2013. De CO2-uitstoot steeg alleen in Turkije (7,3%), Bulgarije (6,6%) en Roemenië (0,3%)
Hieronder heb ik de cijfers samengevat in een grafiek.

Sneeuwbedekking op Noordelijk Halfrond in mei 2015 opnieuw beneden normaal

Begin juni ligt er nog wel sneeuw op de bergen in Schotland

Over de afgelopen 30 jaar was de gemiddelde hoeveelheid door-sneeuw-bedekte-land op het Noordelijk Halfrond ca. 18,5 miljoen km². In de maand mei van 2015 was dat slechts 17,0 miljoen km², net als in mei van 2014.
De sneeuwbedekking van het Noordelijk Halfrond in de maand mei wordt nauwgezet bijgehouden door het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University. Hun meetreeks over de afgelopen 30 meimaanden staat hieronder in een grafiek uitgezet.

Schermafbeelding 2015-06-04 om 22.20.37

In de grafiek zie je dat er de laatste 5 jaar beduidend minder sneeuw ligt op het Noordelijk Halfrond. De stippellijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 5 jaar weer.
Ik verwacht dat in juni het sneeuwdek ook kleiner zal zijn dan het langjarig gemiddelde.

In Schotland en Noorwegen is de afgelopen week nog verse sneeuw gevallen.Hieronder een foto uit het berggebied in Zuidwest Noorwegen, waar afgelopen winter erg veel sneeuw viel.

Inkomsten uit Noordzee-olie nemen verder af

Een jaar geleden schreef ik een post over de dalende opbrengst van oliewinning in de Noordzee. Door de daling van de olieprijs is de waarde van de dagelijkse olieproduktie in de Noordzee gehalveerd.

In 2008 en 2009 produceerden de Noorse en Britse olievelden in de Noordzee gezamenlijk ongeveer 3,5 miljoen vaten ruwe olie per dag. In de periode van 2009 tot 2013 nam de produktie af tot ca. 2,5 miljoen vaten. In de laatste 2 jaar is de produktie niet verder meer gedaald.

Schermafbeelding 2015-03-28 om 15.40.28

Door de scherpe daling van de olieprijs is de marktwaarde van die produktie wel flink gedaald.
In juli 2008 lag de prijs van een vat Noordzee-olie boven de 130 dollar. De marktwaarde van de dagelijks geproduceerde hoeveelheid kwam boven de 450 miljoen dollar.
Zes maanden later stond de olieprijs op $41 per vat en bedroeg de dagelijkse marktwaarde voor de Noordzeeproduktie nog maar 147 miljoen dollar.
De afgelopen schommelde de marktwaarde van de Noordzeeproduktie rond de 250 miljoen dollar per dag.

Schermafbeelding 2015-03-28 om 15.40.06

In het laatste half jaar daalde de marktwaarde van de Noordzee-olie met 50% tot ongeveer 125 miljoen dollar per dag.
In de komende jaren zullen veel olieplatforms in de Noordzee gesloten worden omdat de kosten van het in bedrijf houden hoger zijn dan de opbrengst van de olie, die gewonnen wordt. Daarna zullen de platforms afgebroken moeten worden en die kosten moeten worden opgebracht door de oliemaatschappijen.
Oliemaatschappij Shell zag de bui in 2014 al hangen en heeft al wat [url=http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/oilandgas/10635549/Shell-to-sell-three-North-Sea-oil-assets.html]produktieplatforms in de Noordzee verkocht[/url] aan kleine onafhankelijke oliemaatschappijen. En Shell kondigde aan om nog meer bezittingen in de verkoop te doen. Afgelopen week kwam het nieuws dat Shell 250 werknemers, die werken in het Britse deel van de Noordzee zal ontslaan.

De goede jaren zijn voorbij. De laatste miljarden vaten Noordzee-olie, die gewonnen zullen worden, leveren geen winst meer op maar verlies. Misschien kunnen we die olie beter in de zeebodem laten zitten.

Opwarming van de Atlantische Oceaan lijkt gestopt

In de periode 1980-2005 steeg de gemiddelde temperatuur van het zee-oppervlak van de Atlantische Oceaan. Met de Climate Explorer van het KNMI heb ik gekeken naar de temperatuur van het zee-gebied tussen 30° en 70° Noorderbreedte en 15° en 60° Westerlengte.
Dat gebied heb ik in onderstaande kaart met een gele rechthoek aangegeven.

Schermafbeelding 2015-03-02 om 20.38.24

De gemiddelde temperatuur van dat zeegebied steeg tussen 1981 en 2003 van 13,6°C naar 14,2°C.

tsisstoi_v2_-60--15E_30-70N_n_1980-2002_1980-2001yr0

De dikke groene lijn in de grafiek geeft het voortschrijdend gemiddelde over 10 jaar weer.

Maar als je kijkt naar de metingen van de afgelopen 12 jaar, dan is de gemiddelde temperatuur van dat stuk Atlantische Oceaan niet verder gestegen.

tsisstoi_v2_-60--15E_30-70N_nyr0

Sterker nog: de groene lijn van het voortschrijdend gemiddelde lijkt na 2007 iets te dalen.

Waarom treedt er een trendbreuk op na een opwarmingsperiode van ongeveer 20 jaar?
Welke factoren (natuurlijk of menselijk) houden de temperatuur van het zee-oppervlak van de Atlantische Oceaan al 10 jaar lang min of meer constant, in een tijd dat een verdergaande opwarming werd verwacht?
Wat kunnen we voor de komende 10 jaar verwachten?
Meer opwarming? Of een geleidelijke afkoeling?

Energieverbruik in Europa daalt verder

Afgelopen week publiceerde Eurostat de nieuwste cijfers over de Europese energieproduktie en het Europese energieverbruik. Het rapport was getiteld: Energy consumption in the EU down to its early 1990s level.
Het Europees energieverbruik is weer net zo groot als in 1990.

In het rapport staat een mooie klokvormige grafiek, die je wel vaker ziet op dit weblog.
Het energieverbruik groeide tot een maximum in 2006. Daarna begon het energieverbruik te dalen.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.15.32

De krimp in de 6 jaar na 2007 verloopt sneller dan de groei in het energieverbruik in de periode 1994 – 2006.

Ik heb de gegevens van Eurostat op een andere manier uitgezet. Ik berekende het energieverbruik per hoofd van de bevolking in de 28 landen van de EU. En dat leidde tot de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.12.35

In 2006 gebruikte de gemiddelde Europeaan 3,68 ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat afgenomen tot 3,29 ton: een daling van 10% in 7 jaar.
De dalende trend zal zich doorzetten: in 2015 zal het gemiddelde Europees energieverbruik gedaald zijn tot minder dan 3,2 ton olie-equivalent.