Tagarchief: energie

Nederland kickt af van zijn aardgasverslaving

Volgens de JODI Gas World database werd er in juni van dit jaar 2247 miljoen m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. In juni 2014 bedroeg de gasproduktie nog 3556 miljoen m³, 37% meer dan dit jaar.
In juni 2015 importeerde Nederland opnieuw meer aardgas het zelf produceerde: 3090 miljoen m³. Dat is 486 miljoen m³ (ofwel 18,5%) meer dan het jaar ervoor.

In de grafiek hieronder zijn de maandelijkse produktie- en importcijfers weergegeven.
Juni 2015 was de tweede opeenvolgende maand waarin meer aardgas werd geïmporteerd dan geproduceerd.

Schermafbeelding 2015-08-31 om 23.03.55

Ik heb ook een grafiekje gemaakt van de cumulatieve aardgasproduktie over de eerste zes maanden van het jaar. In het eerste halfjaar van 2015 werd er 33478 miljoen m³ gas gewonnen uit de Nederlandse bodem. Vorig jaar haalde men nog 37279 miljoen m³ uit de Nederlandse gasvelden. In 2010 bedroeg de cumulatieve produktie over het eerste half jaar 45159 miljoen m³.

Schermafbeelding 2015-08-31 om 23.12.38

Het verminderen van de aardgaswinning in Nederland wordt voor een deel gecompenseerd door meer aardgas in te voeren. Dat is zichtbaar in onderstaande grafiek van de maandelijkse aardgasimport.

Schermafbeelding 2015-09-02 om 07.38.01

Tegelijkertijd daalt de Nederlandse export van aardgas.
In het eerste halfjaar van 2015 werd er 28,25 miljard m³ gas geëxporteerd. In 2013 was dat nog 37,06 miljard m³. In twee jaar tijd is de export van aardgas met 23% afgenomen.

In de laatste grafiek laat ik de Nederlandse aardgashandelsbalans zien. Over een aantal jaar zal de import van aardgas net zo groot zijn als de export. Daarna zal Nederland een netto-importeur van aardgas worden.
De balkjes in de grafiek geven de import en export over de eerste zes maanden van het jaar weer. Ik verwacht dat de verhouding tussen import en export over het gehele jaar nagenoeg hetzelfde is.

Schermafbeelding 2015-09-02 om 07.51.01

Er zijn nog twee ontwikkelingen waaruit blijkt dat Nederland aan het afkicken is van zijn aardgasverslaving.
Het afgelopen jaar wordt er in Nederlandse elektriciteitscentrales meer steenkool verbruikt en minder aardgas. Dit werd onlangs ook geconstateerd door het CBS.
Schermafbeelding 2015-09-02 om 07.55.33

Deze trend zal verder doorzetten.

Er is ook een trend om meer gasloze huizen te bouwen. Door duurzame energie-opwekking met zonnecollectoren en goede isolatie is het mogelijk huizen te bouwen, die geen aardgas meer verbruiken voor verwarming, koken of warm water.
Het NOS-journaal heeft een mooie reportage gemaakt over de trend naar gasloos.

Mondiale uraniumproduktie met 6% gedaald in 2014

In 2014 werd er wereldwijd 56,3 duizend ton uranium geproduceerd. Dat is 6% minder dan de 59,7 duizend ton die in 2013 werd gewonnen.
Tussen 2007 en 2012 steeg de uraniumproduktie gestaag, maar de laatste twee jaar is er een eind gekomen aan die groei.

Schermafbeelding 2015-08-26 om 09.11.45

De uraniumproduktie groeide tussen 2007 en 2012 omdat de prijs van uranium op de wereldmarkt na 2006 sterk gestegen is. In 2014 daalde de uraniumprijs terug naar het niveau van 2005. En die prijsdaling ging gepaard met een daling van de produktie.

Schermafbeelding 2015-08-26 om 09.34.38

Op de website van de World Nuclear Association vond ik een mooie grafiek (van CRU Strategies) die duidelijk maakt hoe een hogere uraniumprijs het rendabel maakt om moeilijk winbaar (en dus duurder) uranium te winnen.
Bij een prijs van $40 per pound uranium (zoals begin 2006) kunnen de wereldwijde produktiekosten van 30 tot 40 duizend ton uranium worden terug verdiend. Om de produktiekosten van 60 duizend ton te kunnen terugverdienen is (volgens CRU Strategies) een minimale uraniumprijs van $40 tot $45 per pound nodig.

uranium_mine_production_cost_curve_2010

De laatste maanden schommelt de prijs voor uranium rond de $35 per pound. Dat betekent waarschijnlijk dat de mondiale uraniumproduktiein 2015 niet zal stijgen en tussen de 50 en 56 duizend ton zal uitkomen.

Nederlanders zuiniger met elektriciteit en aardgas

Over de eerste vijf maanden van 2015 bedroeg het elektriciteitsverbruik in Nederland gemiddeld 9879 miljoen Kilowattuur per maand, volgens de cijfers van het CBS. Dat komt neer op 586 KWh per maand per Nederlander. Ietsje meer dan vorig jaar, maar 4,2% minder dan in dezelfde periode van 2011.

Schermafbeelding 2015-08-25 om 09.23.05

Het dalend elektriciteitsverbruik kan veroorzaakt worden doordat elektrische apparaten en lampen steeds energie-zuiniger worden. Een lager energieverbruik is tegenwoordig een belangrijke overweging voor consumenten bij de aanschaf van elektrische apparatuur. En elektriciteitsproducenten helpen hun klanten tegenwoordig bij het verlagen van hun verbruik d.m.v. apps, die inzicht geven in het verbruik van apparaten.

Volgens het CBS daalt ook het aardgasverbruik van de gemiddelde Nederlander.
In 2011 was het aardgasverbruik per Nederlander over de eerste 5 maanden van het jaar: 1300 m³. In het koude voorjaar van 2013 was dat zelfs 1370 m³.
Maar dit jaar is het aardgasverbruik per Nederlander met 1131 m³, 13% lager dan in 2011.
In de onderstaande grafiek is het dalende aardgasverbruik zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-08-25 om 09.52.42

In de grafiek zie je ook duidelijk, dat een koud voorjaar zoals in 2013 leidt tot een flink hoger gasverbruik. En dat een warm voorjaar zoals in 2014 een lager gasverbruik tot gevolg heeft.

Teerzandolie-exploitatie in Canada hapert door de lage olieprijs

Bij een olieprijs van $100 per vat of meer is het winstgevend om uit het teerzand in de Canadese provincie Alberta olie te winnen. Volgens Richard Heinberg wordt er bij een olieprijs van $60 per vat nog nauwelijks winst gemaakt op het winnen van olie uit teerzand. Bij de huidige olieprijs van minder dan $50 per vat is de winning van teerzandolie waarschijnlijk verliesgevend.

Begin dit jaar zagen deskundigen de bui al hangen. Na jaren van groei en economische voorspoed is het tij gekeerd. Voor het jaar 2015 verwachtte men een recessie met oplopende werkeloosheid, dalende koopkracht en afnemende investeringen. In mei becijferde de Conference Board van Canada dat de economie van Alberta met 0,7% zou krimpen in 2015. Voor het volgend jaar verwacht men weer een groei van 1,2%… nog maar even afwachten.
Shell trok zich deze zomer terug uit een teerzandolie-project.

Deze ontwikkelingen zullen op de lange termijn leiden tot een afname van de Canadese olieproduktie. Ik heb daarom de olieproduktiecijfers uit de JODI Oil World Database er eens bij gepakt.
Het afgelopen half jaar is de Canadese olieproduktie niet verder gegroeid en gestabiliseerd op ca. 2,8 miljoen vaten per dag.
In de grafiek hieronder heb ik de Canadese produktie en export van olie voor de afgelopen 4 jaar uitgezet.

Schermafbeelding 2015-08-21 om 18.07.37

De doorgetrokken lijnen in de grafiek geven het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.
Het is nog te vroeg om te zeggen dat de groei definitief voorbij is. Maar ik verwacht dat de groei pas terugkeert bij een olieprijs boven de $75 per vat.

Waarom zoekt Shell zo haastig naar olie in Alaska?

Ongeveer 14% van de aardolie, die de VS verbruikt, komt door de Trans-Alaska-pijleiding uit de olievelden in Noord-Alaska. sidemapDie pijpleiding is sinds 1977 operationeel en 1988 was het piekjaar voor de pijpleiding: toen werden er iedere dag 2,1 miljoen vaten olie door de leidingen gepompt.
Inmiddels is de olieproduktie en de hoeveelheid olie die door de pijpleiding stroomt in Noord-Alaska afgenomen tot ongeveer 500.000 vaten per dag. De komende jaren zal de produktie in Prudhoe Bay nog verder afnemen.

Als de olie in de Trans-Alaska-pijpleiding langzamer gaat stromen, koelt de olie ‘s winters sterk af en wordt dikker en stroperig. De kans bestaat dat de pijpleiding verstopt raakt door gestolde of bevroren olie. Dit risico wordt groter als de aardolie meer water bevat.
Als de pijpleiding verstopt raakt, dan valt een deel van de Amerikaanse olie-produktie weg en zal het Amerikaanse olieverbruik gaan dalen, of de olie-import of de olieproduktie in andere gebieden zal moeten worden verhoogd.
Deskundigen proberen uit te rekenen bij welke stroomsnelheid de pijpleiding verstopt zal raken. Alyeska, het bedrijf dat de pijpleiding beheert, schat de minimaal benodigde stroomsnelheid op 300 tot 350 duizend vaten per dag.

Als de dagelijkse olieproduktie in Noord-Alaska onder de 350 duizend vaten komt, kan de pijpleiding verstopt raken. Het opzoeken en verhelpen van de verstopping in de onbewoonde wildernis kan weken duren en wordt erg kostbaar.
Bij een nog lagere produktie kan de pijpleiding door verstopping permanent onbruikbaar worden. Dat zou betekenen dat een grote hoeveelheid redelijk makkelijk winbare olie, voorgoed in de aardkorst onder Alaska zouden blijven liggen. Oliemaatschappij BP schat die hoeveelheid op 3 miljard vaten. Anderen zelfs op 7 miljard vaten. En door het stilvallen van de olieproduktie in Noord-Alaska zou vrijwel alle werkgelegenheid in het gebied verdwijnen en Alaska zou miljarden dollars aan olie-inkomsten verliezen.
Volgens een onderzoek is het mogelijk om pijpleiding te isoleren en te verbeteren, zodat de minimale stroomsnelheid verlaagd kan worden tot 150 duizend vaten per dag. Maar die operatie zou 720 miljoen dollar kosten.

Nieuwe olievelden in de Chukchi Zee en Beaufort Zee?
Oliemaatschappij Shell maakt nu grote haast met het zoeken naar olievelden in de wateren ten noorden van Alaska, de Chukchi Zee en de Beaufort Zee. Als er olie gevonden wordt en gewonnen kan worden, dan kan die ook door de Trans-Alaska-pijpleiding vervoerd worden. Daarmee wordt de levensduur van de pijpleiding verlengd en wordt voorkomen dat de aardolie op omslachtige en onveilige manier met schepen naar de olieterminal van Valdez gebracht moet worden.
In Washington werd druk uitgeoefend op de Amerikaanse regering om Shell het groene licht te geven voor de proefboringen.
Oliemaatschappij Shell heeft zelf geen belang in Alyeska, de beheerder van de Trans-Alaska-pijpleiding. Maar het is duidelijk dat de oliemaatschappijen een gemeenschappelijk belang hebben om die pijpleiding zo lang mogelijk open te houden.

Helaas is het Greenpeace nog niet gelukt om de zoektocht naar Poolzee-olie tegen te houden. Nog niet. Ik geef de moed nog niet op. Misschien kunnen we Shell met een boycot dwingen om de poolzee ongerept te laten en de olie, die al miljoenen jaren in de bodem zit, gewoon te laten zitten.

De VS worden steeds afhankelijker van buitenlands uranium

Ik heb al eerder geblogd over de herkomst van het uranium dat in de Amerikaanse kerncentrales wordt opgestookt. De VS hebben het laatste decennium hoofdzakelijk buitenlands uranium gebruikt om kernenergie op te wekken.
Die situatie wordt er niet beter op.

In de grafiek hieronder heb ik uitgezet welk deel van het uranium, dat jaarlijks wordt verbruikt, door de VS geïmporteerd moet worden.

Schermafbeelding 2015-08-16 om 19.42.55

In 2014 was meer dan 90% van het benodigde uranium afkomstig uit het buitenland. Dat lijkt mij een vervelende situatie voor een land dat in de wereld zoveel vijanden heeft als de VS. Heeft de VS dan zelf geen uranium?
Het makkelijk winbare en rijke uraniumerts is al in de 20e eeuw gewonnen voor de produktie van kernwapens en kerncentrale-brandstof. In de periode 1955-1985 was de binnenlandse produktie van uranium vijf tot tien keer zo hoog als in het afgelopen decennium.

US_Uranium_Production_1949-2011

Het uraniumerts dat overgebleven is, bevat minder uranium en is moeilijker te winnen. Het kost daarom steeds meer energie (en geld) om zelf uranium te winnen. Kernenergie wordt op die manier steeds duurder.

Het lijkt erop dat de VS liever uranium kopen van buitenlandse leveranciers dan het resterende uraniumerts uit Amerikaanse bodem te winnen. In de grafiek hieronder staat het aantal gaten dat bij de winning van uraniumerts geboord wordt weergegeven. In 2014 werden nog maar 1750 gaten geboord: 67% minder dan in 2013.

uran_fig1

Als er minder gaten geboord worden, dan zal de binnenlandse produktie over een paar jaar weer gaan afnemen. En dan zal de VS nog meer uranium moeten importeren.
Of zouden de VS overwegen om kerncentrales te gaan sluiten en te gaan stoppen met kernenergie?

De nieuwste cijfers van het CPB

Vorige week meldde Hans de Geus van RTL Nieuws, dat de optimistische voorspellingen van het CPB (2% economische groei), gebaseerd zijn een groei van de wereldhandel in 2015. Hans de Geus weer er fijntjes op dat de Wereldhandelsmonitor van het CPB laat zien dat de wereldhandel juist krimpt. Laten we eens kijken naar die Wereldhandelsmonitor van het optimistische CPB.

De wereldhandel is het afgelopen half jaar gekrompen, zoals de onderstaande grafiek laat zien.
Schermafbeelding 2015-08-14 om 15.29.18

De krimp van de wereldhandel wordt o.a. veroorzaakt door een dalende export van goederen uit de eurozone-landen. Ook dat blijkt uit de Wereldhandelsmonitor van het CPB.

Schermafbeelding 2015-08-14 om 16.30.32

In beide grafieken is de relatieve hoeveelheid goederen (het handelsvolume) weergegeven en niet de waarde.

In de korte termijnraming van juni schrijft het CPB dat de wereldhandel dit jaar met 4% zal stijgen. Dat lijkt onwaarschijnlijk.
Verder schrijft het CPB dat de “Concurrentenprijs (goederen en diensten, exclusiefgrond- en brandstoffen” in 2015 met 9,9% zal stijgen. Ook dat is erg onwaarschijnlijk omdat de prijzen in 2013 en 2014 juist gedaald zijn.
Over de eerste maanden van 2015 is de Producentenprijsindex (PPI) voor industriële producten volgens het CBS lager dan over dezelfde periode van 2014.

ctl00_ctl00_MainContent_MainContentDataMaster_ChartView_Graphe1b6519f-b8b1-4090-b65d-e020a06350f2

De voorspelling dat de “Concurrentieprijs voor goederen en diensten” in het jaar 2015 bijna 10% zal stijgen zoals het CPB verwacht.
En tot slot verwacht het CPB dat de olieprijs in 2015 gemiddeld 62 dollar per vat zal bedragen. Over de eerste 7 maanden was de olieprijs lager dan $60 per vat. Alleen in mei en in juni (toen deze korte termijnraming werd gemaakt) stond de olieprijs boven de $60. Voor 2016 verwacht het CPB een olieprijs van $69 per vat. En het CPB verwacht dat de Nederlandse economie in 2016 met 2,1% zal groeien.

Ondertussen rapporteert het CBS dat de economische groei in het tweede kwartaal van 2015 erg tegenviel door de verminderde aardgaswinning en aardgasexport. De Nederlandse economie groeide met 0,6% in het eerste kwartaal en met slechts 0,1% in het tweede kwartaal. Om over heel 2015 op een groei van 2% uit te komen moet er in het tweede half jaar nog een groei optreden van 1,3% (0,65% per kwartaal). Ik ben benieuwd.