Tagarchief: CO2

Mijn eigen energie- en gasverbruik deel 3

Deze week kreeg ik van mijn energieleverancier te horen hoeveel elektriciteit en aardgas mijn huishouden afgelopen jaar verbruikte.
Het elektriciteitsverbruik daalde van 3390 KWh in 2014 naar 3049 KWh in het afgelopen jaar, een besparing van 10%.
In de grafiek hieronder zie je het elektriciteitsverbruik sinds 2010.

Schermafbeelding 2016-04-27 om 15.56.23

In het afgelopen jaar verstookte mijn huishouden 545 m³ gas. In 2014 was dat 10% meer: 602 m³. Twee jaar geleden was het gasverbruik nog lager: 495 m³.

Schermafbeelding 2016-04-27 om 15.56.42

Doordat ons energieverbruik is gedaald rekent de energiemaatschappij komend jaar ook een lager maandbedrag: ruim 100 euro per maand.
Ik ga eens kijken of ons energieverbruik en daarmee onze energierekening nog wat verder omlaag kan.
Wordt vervolgd.

De makkelijk winbare steenkool raakt op

In een artikel op het weblog Peak Oil Barrel wordt door Dennis Coyne een modelberekening gepresenteerd over de hoeveelheid steenkool, die nog op een economisch rendabele manier uit de aardkorst gewonnen kan worden.
De auteur rekent vanuit 3 verschillende uitgangsituaties, waarbij de oorspronkelijk aanwezig winbare steenkoolreserves uiteenlopen van 390 Gigaton olie-equivalent (Gtoe), tot 620 Gigaton olie-equivalent.
In de grafiek hieronder zijn geschatte steenkoolproduktiecurves voor die uitgangsituaties weergegeven.

blog1603a

De schattingen van de totale hoeveelheid winbare steenkool, die Coyne maakt, zijn gebaseerd op het eerdere werk van andere auteurs.

blog1603b

Net als bij de peakoil-theorie van King Hubbert, stelt Dennis Coyne dat de steenkoolproduktie een afgeleide is van de hoeveelheid ontdekte steenkoolreserves.
Eerst worden steenkoolreserves ontdekt. Na een aantal jaar wordt de ontginning van die reserves opgestart en begint de produktie.

blog1603f

De ontdekking van steenkoolreserves, het ontginnen van de reserves en het verhogen van de steenkoolproduktie volgen elkaar op in de tijd.
Er zijn geen historische gegevens bekend over de ontdekking van steenkoolreserves. De groene curve in de grafiek hieronder is een schatting van de auteur. Volgens die schatting werd rond het jaar 1900 werd er jaarlijks 5500 miljoen ton olie-equivalent (Mtoe) aan de bekende steenkoolreserves toegevoegd. Tegenwoordig wordt er jaarlijks nog zo’n 500 Mtoe aan nieuwe reserves ontdekt.

blog1603g

De blauwe curve geeft de steenkoolreserves aan, die jaarlijks in produktie worden genomen. Ook dat is een schatting van de auteur. Deze curve loopt 40 tot 50 jaar achter bij de ontdekkingscurve. De rode curve geeft de mondiale steenkoolproduktie weer. De produktiecurve loopt 100 tot 120 jaar achter bij de ontdekkingscurve.
Volgens dit rekenmodel zal de mondiale steenkoolproduktie 100 tot 120 jaar na de ontdekking van steenkoolreserves een maximum bereiken: ergens tussen 2000 en 2030.
Dit is slechts een korte samenvatting. Het gehele (Engelstalige) artikel van Dennis Coyne is duidelijker en zeker de moeite van het lezen waard.

Het scenario met de laagste reserves (390 Gtoe) nader bekeken
Dennis Coyne heeft ook een paar grafieken gemaakt voor het Low Case URR (Ultimate Recoverable Resource) waarbij de maximaal winbare hoeveelheid steenkool geschat wordt op 390 Gtoe. In dit Low Case-scenario is er een scherpe produktiepiek op in de eerste 20 jaar van de 21e eeuw (de rode curve in de grafiek hieronder).

blog1603r

Rond 2050 is de jaarlijkse produktie dan alweer gedaald tot 1500 Mtoe per jaar, vergelijkbaar met de produktie tussen 1975 en 1980.
De auteur doet voor zijn model veel aannames en schattingen en heeft eigenlijk maar één reeks van feitelijke data waaraan hij zijn model kan toetsen: de jaarlijkse mondiale steenkoolproduktie in de afgelopen eeuw.
In de laatste grafiek is de mondiale steenkoolproduktie weergegeven met oranje plusjes. Door die puntenreeks is een groene curve getekend: de produktiecurve, die heel goed de produktiecurve uit het rekenmodel volgt.

blog1603t

Als de mondiale steenkoolproduktie de komende jaren verder daalt, dan kunnen we voorzichtig gaan aannemen dat de maximaal winbare hoeveelheid steenkool op aarde in de buurt ligt van die 390 Gigaton olie-equivalent. En dat de mensheid al ongeveer de helft van die hoeveelheid heeft opgestookt.
(wordt vervolgd)

Warmste Kerst ooit, maar geen reden voor paniek

Het is de laatste maanden ongewoon warm in Nederland. De gemiddelde temperatuur over het jaar 2015 komt uit in de buurt van de 10,9 en dat is 0,6 graden warmer dan normaal.
Toch is dat geen reden voor paniek.

In de video hieronder legt wetenschapsjournalist Marcel Crok geduldig uit dat er geen reden is voor ongerustheid. Crok gaf deze lezing in Delft in november 2015.

De Chinese kolenproduktie daalde verder in 2015

In 2013 werd er in China 1893 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool uit de grond gehaald. In 2014 werd er slechts 1845 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool gewonnen: 2,5% minder. Het lijkt erop dat de produktiedaling in 2015 nog groter zal uitvallen.

De kolenproduktie over de eerste 11 maanden van 2015 was 3,7% lager dan die van 2014. De produktie over heel 2015 zal wellicht 3,5% lager uitkomen dan in 2014: in de buurt van 1780 miljoen ton olie-equivalent, schat ik
In de grafiek hieronder heb ik die schatting alvast ingetekend.

Schermafbeelding 2015-12-14 om 13.45.32

Het lijkt erop dat de Chinese steenkoolproduktie, die ongeveer de helft van de mondiale produktie bedraagt, in 2013 haar piek bereikte. En met die voorlopige conclusie lijkt het erop dat Patzek en Croft, die in 2010 berekenden dat de mondiale steenkoolproduktie in 2011 zou pieken, er niet ver naast zaten.
Ook in de VS en in Indonesië is de steenkoolproduktie in 2015 afgenomen t.o.v. 2014 en 2013. De VS is de op een na grootste steenkoolproducent en Indonesië de op twee na grootste steenkoolproducent ter wereld.

Hoe snel zal de Nederlandse CO2-uitstoot dalen?

Over het afgelopen decennium is de Nederlandse CO2-uitstoot gedaald.
In 2005 bedroeg de Nederlandse CO2-uitstoot (volgens de Statistical Review of World Energy van BP) 269 miljoen ton. In 2014 was die afgenomen tot 225,2 miljoen ton. Een daling van 16% in 10 jaar tijd.

Schermafbeelding 2015-12-14 om 19.50.06

Ik denk dat de volgende ontwikkelingen hebben bijgedragen aan de daling:
– economische achteruitgang (er wordt vooral minder gebouwd)
– opkomst van wind- en zonne-energie
– zuiniger auto’s en energiebesparing
– isolatie van huizen

Ik verwacht dat de Nederlandse CO2-uitstoot komende jaren verder gaat dalen. Ik heb alleen geen idee hoe snel de daling zal gaan. Veel zal afhangen van de economische ontwikkeling.

Als je de daling van de afgelopen 4 jaar lineair extrapoleert, dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-12-14 om 20.07.08

Volgens deze lineaire extrapolatie komt de CO2-uitstoot in 2020 uit op 170 miljoen ton. Bekeken in het licht van het Kyoto-verdrag: 170 miljoen ton is 22% minder dan de uitstoot van het jaar 1990.
Voor het klimaat is dit een hoopgevende ontwikkeling. Maar het betekent wel dat de economische teruggang (van met name de bouw) ook zal doorgaan. Dalende CO2-uitstoot gaat hand in hand met economische recessie.

CO2-uitstoot per Nederlander in 2014 terug op het niveau van 1985

Volgens de nieuwste editie van BP’s Statistical Review of World Energy bedroeg de Nederlandse CO2-uitstoot in 2014 ruim 225 miljoen ton. Dat is 5,3% minder dan in 2013.
Belangrijke oorzaken van de lagere CO2-uitstoot zijn de zachte winter van 2014 en het dalende benzine- en dieselverbruik van het Nederlandse wagenpark.
De gemiddelde Nederlander was in 2014 goed voor 13,4 ton CO2. Dat is minder dan in 1985 toen de CO2-uitstoot per Nederlander 13,5 ton was.

In de grafiek hieronder kun je zien dat de maximale CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking werd bereikt in 2005: 16,5 ton.
Sinds 2005 is de CO2-uitstoot met ruim 18% afgenomen.

Schermafbeelding 2015-06-11 om 08.30.28

In bijna alle Europese landen daalt de CO2-uitstoot
Uit de cijfers over 2014 blijkt dat de CO2-uitstoot in vrijwel alle Europese landen daalt. Belangrijke oorzaak is ook hier de zachte winter van 2014.
Het door een burgeroorlog getroffen Oekraïne spant de kroon: de CO2-uitstoot lag in 2014 18% lager dan in 2013. De CO2-uitstoot steeg alleen in Turkije (7,3%), Bulgarije (6,6%) en Roemenië (0,3%)
Hieronder heb ik de cijfers samengevat in een grafiek.

De terugkeer van steenkool in de Nederlandse energiehuishouding

Gisteren verscheen een opvallend bericht over de dalende elektriciteitsprijs in Nederland. Omdat de brandstoffen steenkool, aardolie en (daaraan gekoppeld) aardgas het laatste jaar goedkoper geworden zijn, kunnen de Nederlandse elektriciteitsproducenten nu stroom leveren tegen lagere prijzen. Maar in het persbericht van netbeheerder TenneT stond ook dat de prijsdaling mede veroorzaakt werd door de opening van 3 nieuwe kolencentrales.
Een mooie gelegenheid om de cijfers er eens bij te halen.

Het totale energieverbruik in Nederland daalt al jaren. Om die daling te illustreren laat ik het energieverbuik in de maand januari zien voor de periode 2011 – 2015.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.23.05

De dalende trend is duidelijk. Maar hierbij moet wel worden aangetekend dat januari 2014 veel warmer was dan normaal; het verbruik van aardgas was in die maand erg laag.

In de tweede grafiek hieronder is het afnemend energieverbruik ook zichtbaar, zij het minder duidelijk. Wel duidelijk zichtbaar is het hogere aardgasverbruik (de blauwe kolommen) in de koude wintermaanden.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.30.41

 

Minder opvallend is de geleidelijke afname van het aardolieverbruik: het oranje deel in de brandstofmix-grafiek.
Daarom hieronder een grafiekje dat duidelijker laat zien dat Nederland steeds minder aardolie (en aardolieprodukten) als brandstof verbruikt.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.31.10

Nader beschouwd blijkt ook de hoeveelheid aardgas, die Nederland jaarlijks opstookt geleidelijk af te nemen. In de 4e grafiek hieronder is het dalende verbruik van aardgas wat beter zichtbaar gemaakt. Hierbij moet worden aangetekend dat het aardgasverbruik begin 2010 veel hoger was dan normaal vanwege strenge vorst.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.41.54

De brandstof steenkool is juist bezig aan een opmars in de brandstofmix.
In 2010 was minder dan 10% van het Nederlandse energieverbruik afkomstig uit steenkool. In 2014 is dat aandeel opgelopen tot meer dan 12%.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 20.14.42

Het stijgend gebruik van steenkool als brandstof zal zorgen voor extra CO2. Maar omdat het gebruik van aardgas en aardolie gestaag daalt zal de netto CO2-uitstoot van Nederland verder blijven dalen, zij het minder voortvarend.

De steenkool, die in de nieuw geopende steenkoolcentrales wordt verbrand, komt niet uit Nederlandse bodem maar moet worden geïmporteerd uit steenkool-exporterende landen.
Polen is het enige Europese land dat nog steenkool exporteert, maar ook in Polen daalt de produktie van steenkool. En binnenkort zal de produktie van Polen onvoldoende zijn om nog steenkool te kunnen exporteren. Dan zullen de Nederlandse steenkoolcentrales Russische kolen gaan stoken of steenkool uit een ander continent (Afrika of Noord-Amerika) moeten importeren. Dat transport over duizenden kilometers maakt de steenkool en daarmee de elektriciteit duurder.