Tagarchief: economie

Verkoop van nieuwe auto’s in Nederland 14% lager dan in 2015

Volgens het blad Autoweek werden er in 2016 in Nederland ruim 385 duizend nieuwe auto’s verkocht. Dat is het laagste aantal sinds 1969. En dat aantal ligt 14% lager dan de 452 duizend nieuwe auto’s die in 2015 werden verkocht.

Ik heb het aantal nieuw verkochte auto’s per jaar in Nederland hieronder in een grafiek uitgezet.
De donkergroene stippellijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 5 jaar weer.

schermafbeelding-2017-01-03-om-16-03-24

Ik vind het een aangename ontwikkeling, steeds minder nieuwe auto’s erbij.
Ik denk dat de autoverkoop nog wel verder zal dalen tot onder 380 duizend. Misschien nog niet in 2017, maar wel voor 2020.

Nederland gaat afkicken van het aardgas

Over de eerste 10 maanden van 2016 werd er 40,46 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. Dat is 35% minder dan vijf jaar geleden over de eerste 10 maanden van 2011. Het is eigenlijk ondenkbaar dat de Nederlandse aardgaswinning ooit nog op dat nivo (van 2011) zal terugkomen. Ik acht het waarschijnlijker dat de gasproduktie verder zal dalen.

Hieronder heb ik de gasproduktie over de eerste 10 maanden van de afgelopen zes jaar uitgezet.

schermafbeelding-2016-12-26-om-15-11-53

Het is duidelijk dat Nederland steeds minder aardgas uit eigen bodem wint. Nederland gaat daarom steeds meer aardgas importeren. In de grafiek hieronder zie je de cumulatieve import van aardgas over de eerste 10 maanden van het jaar.

schermafbeelding-2016-12-26-om-17-20-48

De stijging van de import over de afgelopen jaren kan natuurlijk niet blijven doorgaan. De hoeveelheid gas, die de exporteurs Noorwegen en Rusland, naar Nederland exporteren is beperkt. Op een gegeven moment zal de import van aardgas niet verder toenemen en een maximum bereiken. Daarna zal de import weer gaan dalen, omdat de exporteurs minder te exporteren hebben, of omdat importgas te duur wordt, of omdat het gasverbruik in Nederland daalt.

Op Tweede Kerstdag keek ik voor de gein nog eventjes op de website van Gas Infrastructure Europe om te kijken hoe groot de bovengrondse Nederlandse aardgasvoorraad eind 2016 is.
Volgens de website zat er op 23 december nog voor 86,3 TeraWattuur (TWh) aan aardgas in de Nederlandse gasvoorraad. Dat is 10% minder dan het gemiddelde (over de afgelopen 6 jaar) op 23 december.

Het lijkt mij logisch dat door beperking van de gaswinning uit eigen bodem er meer gas uit de opgebouwde voorraad wordt verbruikt. Ik heb ook een grafiekje gemaakt van de hoeveelheid aardgas, die in de eerste 23 dagen van december uit de Nederlandse bovengrondse gasvoorraad wordt verbruikt. Het is een interessant plaatje.

In december 2016 tappen wij Nederlanders vier keer zoveel aardgas uit onze voorraad als in de jaren 2011 t/m 2013.
Is dat verstandig? Is er nu nog genoeg voorraad over voor een Elfstedenwinter?

Een handjevol mensen beslist over de inzet van de aardgasreserves en over de hoeveelheid aardgas, die we uit eigen bodem winnen. Het is overduidelijk dat Nederland moet afkicken van het aardgas. Het is de vraag of we daar nog tien jaar de tijd voor hebben of dat we echt haast moeten maken.

Olieproductie en olieverbruik in Brazilië, Canada en Mexico

In de JODI-Oil database kun je cijfers vinden over olieproductie, olie-import en export en het binnenlands verbruik van tientallen landen. Afgelopen week heb ik me verdiept in de olie-cijfers van Brazilië, Canada en Mexico.

Brazilië
De afgelopen jaren is de olieproductie van Brazilië geleidelijk gestegen van 2 miljoen vaten per dag in 2012 tot 2,5 miljoen vaten per dag in 2016.
Het binnenlands olieverbruik, dat tot uitdrukking komt in het verbruik van de raffinaderijen (refinery intake), vertoont over de afgelopen jaren een dalende trend.

braziljodi2016a

De Braziliaanse bevolking gebruikt zelf minder aardolie, terwijl er steeds meer olie gewonnen wordt voor de Braziliaanse kust.
Wat gebeurt er dan wel met die groeiende olieproduktie?  Die wordt geëxporteerd.
In de afgelopen 4 jaar is de export van aardolie gestegen van 300.000 vaten per dagen aar 900.000 vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-20-54-39

In de JODI-Oil database is niet terug te vinden naar welke landen de Braziliaanse olie wordt geëxporteerd.

Canada
Ook in Canada is de aardolieproductie de afgelopen jaren gestegen. Van 2,5 miljoen vaten eind 2012 naar 3,0 mniljoen vaten in het afgelopen jaar.
het verbruik van de Canadese raffinaderijen is in die periode niet gestegen, maar heel lichtjes gedaald.

schermafbeelding-2016-12-22-om-21-10-58

De stijgende Canadese olieproductie leidt niet tot een stijgend binnenlands verbruik, maar tot een stijgende export. Eind 2012 exporteerde Canada ongeveer 2 miljoen vaten per dag. In 2016 is dat meer dan 2,5 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-21-33-06

Mexico
De Mexicaanse olieproductie daalt al jaren. Eind 2012 produceerde het land nog 2,5 miljoen vaten per dag. In 2016 is de productie gedaald tot 2,1 miljoen vaten per dag.
De bevolking van Mexico gaat steeds minder olie verbruiken. In 2012 verbruikten de Mexicaanse raffinaderijen bij elkaar 1,3 miljoen vaten per dag. In de laatste maanden is dat minder dan 1 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-21-57-12

De olie-export van Mexico is over de afgelopen 4 jaar op hetzelfde peil gebleven: 1,2 tot 1,3 miljoen vaten per dag.
Opvallend is wel dat de export van olie de laatste maanden weer lijkt te stijgen naar 1,5 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-22-om-22-10-49

Samenvattend
De belangrijkste olie-exporterende landen van het Westelijk Halfrond verbruiken zelf steeds minder olie.
Brazilië, Mexico en Canada proberen zoveel mogelijk olie te exporteren.
Mexico en Canada exporteren hun aardolie vooral naar de VS. Het is mij niet bekend wie de grootste importeur is van de Braziliaanse export-olie.
Ik ben benieuwd of de olieproductie in Canada en Brazilië bij de huidige lage olieprijs nog verder zal stijgen. En of de Mexicaanse olieproductie nog lang op peil gehouden kan worden.

NB. Venezuela is ook een belangrijke olieproducent en olie-exporteur. Ik heb dit land buiten beschouwing gelaten omdat de JODI-Oil database de cijfers uit Venezuela onbetrouwbaar acht.

Peak-afval: we produceren steeds minder afval

Het CBS publiceerde gisteren cijfers over de hoeveelheid afval die de Nederlandse gemeenten jaarlijks ophalen.
Volgens die cijfers werd er in 2015 9,5 miljard kilo afval opgehaald door de gemeentelijke diensten.
Dat is een ontzaggelijke hoeveelheid, maar gelukkig wel minder dan de 10,4 miljard kilo van tien jaar geleden.
Hieronder de opgehaalde hoeveelheid afval van de afgelopen 15 jaar in een grafiek.

schermafbeelding-2016-12-20-om-08-28-38

De dalende trend is duidelijk: we produceren steeds minder afval.

In 2015 werd er per hoofd van bevolking 562 kg. afval opgehaald. Dat is al 80 kg. minder dan in 2007.

schermafbeelding-2016-12-20-om-08-29-30

Maar dat kan nog lager.
Bijvoorbeeld door gewoon minder te kopen: minder kleding, minder tijdschriften en kranten, minder meubels en minder apparaten.
Je kunt je eigen persoonlijke hoeveelheid afval verminderen door vaker herbruikbare verpakkingen te gebruiken. Koop je groente en fruit op de markt en in papieren zakken of direct in je tas. Kies voor bier uit statiegeldflesjes en niet uit blik.
Het gaat de goede kant op. Laten we volgend jaar nog minder afval produceren.

De Amerikaanse olieproduktie daalt

Onder president Obama groeide de Amerikaanse olieproduktie van 5 miljoen naar 9,5 miljoen vaten per dag. Maar in de laatste 16 maanden is de olieproduktie weer afgenomen naar 8,6 miljoen vaten per dag.

schermafbeelding-2016-12-12-om-21-11-42

Het is niet de verdienste van Obama dat de olieproduktie omhoog ging. Omdat de olieprijs in de periode 2010-2014 hoog was, konden oliemaatschappijen makkelijk kapitaal lenen om te investeren in oliewinning. De winning van schalie-olie (Light Tight Oil, LTO) in de VS kwam op gang en was bij een prijs van $100 per vat was die oliewinning zelfs winstgevend. En dankzij de Quantitative Easing-projecten van de Amerikaanse centrale bank (de Federal Reserve) was er heel veel nieuw kapitaal in de markt om te investeren in olie- en gaswinning.
De daling van de olieprijs en de daling van de Amerikaanse olieproduktie is ook niet de schuld van president Obama.

Waarschijnlijk is de koopkracht van de wereldbevolking niet hoog genoeg om de prijs van produkten van de oliewinning te betalen als de olieprijs boven de $80 per vat is. Gail Tverberg heeft op haar blog meermalen geschreven dat een olieprijs boven de $50 te hoog is voor de consumenten en dat een olieprijs onder de $50 zo laag is dat de oliemaatschappijen verlies lijden op onconventionele oliewinning.

In 2016 zien we de gevolgen van de lage olieprijs terug in de dalende olieproduktie in de VS. De afname komt vooral op rekening van de winning van onconventionele schalie-olie (LTO). De verhoging van de olieproduktie door de schalie-olieprojecten heeft slechts kort geduurd van 2011 tot begin 2016.
Ik acht het onwaarschijnlijk dat de nieuwe president, Trump, de daling van de olieproduktie kan tegenhouden, laat staan de produktie weer kan verhogen.
De Amerikaanse olieproduktie zal verder gaan dalen in de komende jaren. Er lijkt wereldwijd nog altijd een overproduktie aan aardolie te zijn, zodat de olieprijs laag zal blijven.

Onlangs hebben de OPEC-landen besloten om hun olieproduktie vrijwillig iets te beperken, in de hoop daarmee aanbod en vraag naar aardolie weer in evenwicht te brengen. In 2017 zal naast de Amerikaanse olieproduktie ook de gezamenlijke mondiale olieproduktie gaan dalen.
Misschien zal de olieprijs daardoor weer gaan stijgen, maar het is vrijwel zeker dat een stijging van de olieprijs zal leiden tot een lagere vraag.

Nederland gebruikt steeds meer steenkool en de rest van de wereld juist minder

In Nederland worden gasgestookte elektriciteitscentrales gesloten en nieuwe kolencentrales gebouwd. Voor de opwekking van elektriciteit wordt daarom steeds meer steenkool verstookt.
Uit de cijfers van het CBS blijkt dat het steenkoolverbruik in elektriciteitscentrales tussen begin 2010 en begin 2016 met zo’n 70% is toegenomen.
Over 2010 werd er gemiddeld 1,97 miljoen ton steenkool per kwartaal verbruikt door elektriciteitscentrales. Afgelopen jaar was dat gemiddelde 3,37 miljoen ton.

schermafbeelding-2016-10-01-om-14-04-18

Het CBS gaf in juni ook [url=https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/26/elektriciteitsproductie-uit-steenkool-opnieuw-hoger]een persbericht uit over de stijging van het steenkoolverbruik[/url].

Door steenkool te gebruiken in plaats van aardgas stijgt de Nederlandse CO2-uitstoot. De Tweede Kamer wil dat de steenkoolcentrales weer dicht gaan om op die manier de Nederlandse CO2-uitstoot te verlagen. Vooralsnog is er nog geen zicht op sluiting van die centrales.

De rest van de wereld vermindert het steenkoolverbruik
In Groot-Brittannië worden juist de steenkoolcentrales gesloten en schakelen energiebedrijven over op de schonere brandstof aardgas. Afgelopen zomer daalde het aandeel van de steenkoolcentrales in de totale Britse elektriciteitsproduktie tot onder de 10%.

chart-2

Niet alleen in Groot-Brittannië maar ook Denemarken, Italië, Griekenland en Finland is het verbruik van steenkool het afgelopen decennium gedaald. In Nederland daarentegen steeg het verbruik
In de grafiek hieronder is het jaarlijkse steenkoolverbruik in miljoen ton olie-equivalent van een aantal Europese landen weergegeven. De cijfers komen uit de Statistical review of World Energy 2016 van BP.

schermafbeelding-2016-10-01-om-14-50-08

Maar het steenkoolverbruik daalt vooral heel sterk in de twee grootste steenkoolverbruikers ter wereld: China en de VS.
In 2015 werd in China bijna 49 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool minder verbruikt dan het jaar ervoor. En dit jaar ligt het verbruik van steenkool nog lager.
Over de eerste 8 maanden van 2016 lag de steenkoolproduktie in China 10% lager dan het jaar ervoor. De Chinese import van steenkool is in 2016 weliswaar hoger dan vorig jaar, maar we kunnen ervan uitgaan dat er dit jaar in China nog minder steenkool wordt verstookt dan vorig jaar.
De steenkoolwinning in de VS ligt in 2016 ongeveer 24% lager dan in 2015. En het Amerikaanse steenkoolverbruik lag in 2015 al 12% lager dan in 2014.

De totale hoeveelheid steenkool, die in 2014 wereldwijd werd verstookt, was 3910 miljoen ton olie-equivalent. Dat is ruim 400 keer de hoeveelheid, die in Nederland werd verstookt: 9,1 miljoen ton olie-equivalent.
In 2015 lag het mondiale steenkoolverbruik 1,5% lager en kwam uit op 3840 miljoen ton olie-equivalent. Maar in Nederland steeg het steenkoolverbruik met 17% naar 10,6 miljoen ton olie-equivalent.

De Nederlandse aardgasvoorziening: update zomer 2016

In het voorjaar van 2015 is de aardgaswinning in Groningen beperkt. In de grafiek hieronder is duidelijk te zien dat er ook in 2016 minder gas gewonnen wordt. De gegevens komen uit de JODI Gas World-database.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-29-59

In het eerste halfjaar van 2010 werd er in Nederland maandelijks gemiddeld 7,5 miljard m³ aardgas gewonnen. In het eerste halfjaar van 2016 was het maandelijks gemiddelde 4,5 miljard m³: dat is 39% minder dan in 2010.

Omdat er minder gas geproduceerd wordt, importeert Nederland steeds meer aardgas.
In de grafiek hieronder staat de maandelijkse gasimport sinds begin 2010 weergegeven.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-19-10

In het eerste halfjaar van 2010 importeerde Nederland gemiddeld 2,2 miljard m³ gas. Over de eerste 6 maanden van dit jaar bedroeg de maandelijkse import gemiddeld 3,4 miljard m³: een stijging met 55%.
In juli 2016 importeerde Nederland 4,43 miljard m³ aardgas: een nieuw record.

Ik heb de gaswinning en de gasimport samen in één grafiek uitgezet, waarbij de trend duidelijk zichtbaar wordt. Over een paar jaar zal Nederland meer gas importeren, dan winnen.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-14-29

Binnenlands gasverbruik
Het aardgasverbruik in Nederland is de afgelopen jaren gedaald. Er zijn een paar belangrijke oorzaken aan te wijzen:
– de zachte winters van de afgelopen jaren
– het sluiten van gasgestookte elektriciteitscentrales
– besparing door isolatie of andere vormen van verwarming (aardwarmte, restwarmte of houtkachels)
In de grafiek hieronder heb ik het maandelijks gasverbruik per hoofd van de bevolking weergegeven.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-15-32

In ons achterhoofd weten we allemaal dat het aardgas op zal raken. Dus het gasverbruik per inwoner zal verder gaan dalen. Over 15 of 20 jaar ligt het verbruik per hoofd van de bevolking wellicht onder de 100 m³ per maand. Gebruiken we dan een andere brandstof om te koken en te verwarmen? Of hebben we dan allemaal een zonneboiler op het dak en een aardwarmte installatie in de kelder? Maar voorlopig houdt politiek Den Haag zich nog niet bezig met het afkicken van aardgas.

Van netto-export naar netto-import
In de eerste vier maanden van 2016 was Nederland een netto-exporteur van aardgas. Er werd netto 7,7 miljard m³ aardgas geëxporteerd. In mei, juni en juli van dit jaar was de import van aardgas groter dan de export. De netto-import in die maanden bedroeg 2,3 miljard m³.
In de grafiek hieronder heb ik het maandelijks import-export-saldo weergegeven.
Elke maand dat de grafiek onder de rode nullijn duikt importeert Nederland meer gas dan het exporteert.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-21-54

Misschien wordt de gaswinning in het najaar en in de winter weer opgevoerd, zodat er minder gas geïmporteerd hoeft te worden. Ik heb daar als eenvoudige burger geen inzicht in en geen enkele invloed op.
Aan de andere kant is het geïmporteerde aardgas momenteel spotgoedkoop. Sinds maart 2015 is de prijs van aardgas op de Europese markt gehalveerd. Dus het zou me ook niet verbazen als het voor de NAM en Gasterra momenteel goedkoper is om gas te importeren, dan zelf gas te winnen. Dus misschien stijgt de import van aardgas dit najaar naar nieuwe records.