Tagarchief: peakoil

Afnemende rendementen: diminishing returns

Mensen, die een marathon willen lopen, gaan ervoor trainen. Als je maar 40 km. per week traint, dan zul je langer dan 3 uur over de marathon doen.
Sommigen hardlopers, die ik ken, trainen wel 100 km. per week in de voorbereiding voor een marathon. Zij lopen de marathon tussen de 2 uur 30 en 3 uur. Die investering van trainingsarbeid levert een tijdwinst op van 30 min of meer.
Topatleten trainen nog meer: ongeveer 200 km. per week. De toppers lopen de marathon in 2 uur en 10 minuten. Een verdubbeling van de trainingsarbeid levert nog 20 min. tijdwinst op.
Als je 400 km. per week zou trainen: zou je dan de marathon nog 20 min. sneller kunnen lopen? In 1 uur 50 minuten? Waarschijnlijk niet. Er is een punt waarbij nog meer trainingsarbeid nauwelijks tijdwinst oplevert. Op dat punt wordt het rendement van nog meer trainingsarbeid heel laag.

Dit verschijnsel van afnemende rendementen (diminishing returns) komt heel veel voor. In de economie levert investering in een snelweg tijdwinst op. Als er files ontstaan, doordat de weg vaker gebruikt wordt, kun je de weg verbreden. De verbreding levert op sommige momenten van de dag ook weer wat tijdwinst op, maar minder dan de aanleg van de snelweg.
Als je de snelweg nog twee keer zo breed maakt, dan levert dat eigenlijk geen tijdwinst meer op. Het rendement van de laatste investering is nul.

In onderstaande video legt Richard Heinberg het principe van Diminishing Returns uit. Heinberg legt ook uit dat de afnemende rendementen in de energie-winning.

Als wij een 50- of 100-voudig rendement terugkrijgen voor elk vat aardolie dat wij investeren in oliewinning. Dan kunnen we met supersonische vliegtuigen de wereld rond vliegen, ziekenhuizen bouwen en alle kinderen ter wereld goed onderwijs geven.
Maar als het rendement in de energiewinning afneemt van 100-voudig naar 10-voudig. Dan zullen we gaan vliegen met lagere snelheden, een aantal ziekenhuizen moeten sluiten en krijgen alleen de kinderen in rijke westerse landen goed onderwijs.
De afname van het rendement in de energiewinning is onomkeerbaar: de makkelijk winbare energie is op. Het zal steeds moeilijker worden om voldoende energie te winnen om onze complexe samenleving in stand te houden.

Inkomsten uit Noordzee-olie nemen verder af

Een jaar geleden schreef ik een post over de dalende opbrengst van oliewinning in de Noordzee. Door de daling van de olieprijs is de waarde van de dagelijkse olieproduktie in de Noordzee gehalveerd.

In 2008 en 2009 produceerden de Noorse en Britse olievelden in de Noordzee gezamenlijk ongeveer 3,5 miljoen vaten ruwe olie per dag. In de periode van 2009 tot 2013 nam de produktie af tot ca. 2,5 miljoen vaten. In de laatste 2 jaar is de produktie niet verder meer gedaald.

Schermafbeelding 2015-03-28 om 15.40.28

Door de scherpe daling van de olieprijs is de marktwaarde van die produktie wel flink gedaald.
In juli 2008 lag de prijs van een vat Noordzee-olie boven de 130 dollar. De marktwaarde van de dagelijks geproduceerde hoeveelheid kwam boven de 450 miljoen dollar.
Zes maanden later stond de olieprijs op $41 per vat en bedroeg de dagelijkse marktwaarde voor de Noordzeeproduktie nog maar 147 miljoen dollar.
De afgelopen schommelde de marktwaarde van de Noordzeeproduktie rond de 250 miljoen dollar per dag.

Schermafbeelding 2015-03-28 om 15.40.06

In het laatste half jaar daalde de marktwaarde van de Noordzee-olie met 50% tot ongeveer 125 miljoen dollar per dag.
In de komende jaren zullen veel olieplatforms in de Noordzee gesloten worden omdat de kosten van het in bedrijf houden hoger zijn dan de opbrengst van de olie, die gewonnen wordt. Daarna zullen de platforms afgebroken moeten worden en die kosten moeten worden opgebracht door de oliemaatschappijen.
Oliemaatschappij Shell zag de bui in 2014 al hangen en heeft al wat [url=http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/oilandgas/10635549/Shell-to-sell-three-North-Sea-oil-assets.html]produktieplatforms in de Noordzee verkocht[/url] aan kleine onafhankelijke oliemaatschappijen. En Shell kondigde aan om nog meer bezittingen in de verkoop te doen. Afgelopen week kwam het nieuws dat Shell 250 werknemers, die werken in het Britse deel van de Noordzee zal ontslaan.

De goede jaren zijn voorbij. De laatste miljarden vaten Noordzee-olie, die gewonnen zullen worden, leveren geen winst meer op maar verlies. Misschien kunnen we die olie beter in de zeebodem laten zitten.

Is het tijdperk van afnemende CO2-uitstoot begonnen?

PEAKCO2

In de afgelopen 200 jaar is de mensheid steeds meer fossiele brandstoffen gaan gebruiken. Door steeds grotere hoeveelheden steenkool, aardgas en aardolie te verbranden is de CO2-produktie van de mens gestegen tot een verontrustende hoeveelheid. In de grafiek hieronder staat de CO2-uitstoot van de afgelopen 48 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2015-03-10 om 11.07.35

De wetenschap is het erover eens dat de menselijke CO2-uitstoot de drijvende kracht is achter de stijgende CO2-concentratie in de atmosfeer. En dat die stijgende CO2-concentratie zal leiden tot opwarming van de atmosfeer.

In Europa daalt de menselijke CO2-uitstoot sinds begin jaren 90 en in Noord-Amerika (Mexico, de VS en Canada) is de CO2-uitstoot sinds 2007 al 7% gedaald.

Schermafbeelding 2015-03-10 om 11.22.55

In 2007 bedroeg de gezamenlijke CO2-uitstoot van Noord-Amerika en Europa ruim 15000 Megaton ofwel 48% van de totale mondiale CO2-uitstoot. In 2013 was de gezamenlijk Amerikaanse en Europese CO2-uitstoot gedaald tot 14000 Megaton. En dat is nog maar 40% van de wereldwijde CO2-uitstoot.

Omdat de makkelijk winbare aardolie, steenkool en gasreserves al grotendeels verbruikt zijn, kunnen we verwachten dat ook in de rest van de wereld de CO2-uitstoot zal gaan afnemen. Het is alleen de vraag wanneer dat precies zal gaan gebeuren. Het is interessant om de CO2-uitstoot van China in de gaten te houden. Hieronder is de Chinese CO2-uitstoot uitgezet samen met de totale mondiale CO2-uitstoot.

Schermafbeelding 2015-03-10 om 11.02.59

In 2007 kwam de Chinese CO2-uitstoot op 6516 Megaton, ofwel 20% van de mondiale CO2-uitstoot.
Maar het Chinese aandeel in de mondiale CO2-uitstoot is sindsdien gestegen. In 2013 produceerde China 9524 Megaton CO2 en dat was 27% van de wereldwijde CO2-uitstoot.

Maar volgens de meest recente cijfers lijkt de Chinese CO2-uitstoot in 2014 lager uit te vallen dan die van 2013. Een lager verbruik van steenkool en een stagnerende cementproduktie hebben er volgens Glenn Peters van het CICERO-onderzoeksinstituut voor gezorgd dat de Chinese CO2-uitstoot niet verder is gestegen en misschien wel een procentje is afgenomen.
De grafiek hieronder is door Glenn Peters gemaakt en via internet verspreid.

Schermafbeelding 2015-03-08 om 21.55.00

Volgens Jiang Kejun, wetenschapper bij het Energy Research Institute in Beijing zal het verbruik van steenkool in China de komende jaren verder afnemen en daarmee dus ook de Chinese CO2-uitstoot.
Het is nog een beetje vroeg om definitieve conclusies te trekken. Maar als in Europa, Noord-Amerika en in China de CO2-uitstoot in 2014 is afgenomen dan is er een gerede kans dat de mondiale CO2-uitstoot in 2014 ook ietsje lager zal uitvallen dan die van 2013.
Misschien is het tijdperk van de afnemende mondiale CO2-uitstoot al in 2014 begonnen. Misschien begint dat tijdperk pas dit jaar of in 2016.

Peakoil in Rusland

Net als in alle andere olieproducerende landen zal ook in Rusland de olieproduktie op een gegeven moment gaan afnemen. Het is erg moeilijk om te voorspellen wanneer de maximale, nationale olieroduktie (peakoil) bereikt zal worden. Dat moment kan pas achteraf met zekerheid worden aangewezen.
Hieronder staat de Russische olieproduktie voor de afgelopen 10 jaar weergegeven. De bron voor deze gegevens is de JODI-database. De auteurs waarschuwen dat de data vóór januari 2012 (waar de grafiek omlaag valt) minder betrouwbaar zijn.

Schermafbeelding 2015-03-05 om 08.35.36

De afgelopen 8 jaar is de Russische olieproduktie min of meer constant gebleven tussen 9,5 en 10,5 miljoen vaten per dag. De scherpe schommelingen van de olieprijs in 2008 en 2009 hadden weinig invloed op de produktie. Dat komt misschien omdat meer dan de helft van de Russische olie voor binnenlands gebruik is.
Over het jaar 2010 bedroeg de gemiddelde dagelijkse olieproduktie 10,2 miljoen vaten. De gemiddelde dagelijkse export bedroeg 5,0 miljoen vaten. En dat betekent dat er gemiddeld 5,2 miljoen vaten door de Russen zelf werd verbruikt.

Het binnenlandse Russische verbruik neemt geleidelijk iets toe, zodat de hoeveelheid, die geëxporteerd wordt geleidelijk afneemt. Rusland is wat dat betreft ook een voorbeeld van het export-land-model van Jeff Brown.
Over 2014 bedroeg de gemiddelde dagelijkse produktie 10,1 miljoen vaten en de gemiddelde dagelijkse export nog maar 4,5 miljoen vaten. Hetgeen betekent dat het binnenlands verbruik is opgelopen naar gemiddeld 5,6 miljoen vaten.
In de grafiek hieronder de hoeveelheid aardolie die Rusland exporteerde.

Schermafbeelding 2015-03-05 om 10.12.10

Omdat ook in Rusland de makkelijk winbare olie zal opraken, kunnen we een afnemende produktie verwachten. Leonid Fedun, vice president van de Russische oliemaatschappij Lukoil meldde afgelopen week dat de Russische olieproduktie eind 2016 800 duizend gedaald zal zijn. De produktie zal dan minder dan 9,5 miljoen vaten per dag bedragen. Als oorzaken noemt Fedun, de westerse sancties en de daling van de olieprijs. De prognose van Fedun betekent dat ook in Rusland peakoil gepasseerd is, waarschijnlijk ergens tussen 2010 en 2015.

Waarschijnlijk zal het binnenlands verbruik in Rusland iets gaan afnemen. Maar de lagere produktie zal ook ten koste gaan van de export van aardolie. Het valt te verwachten dat vooral Europa minder afhankelijk zal worden van Russische exportolie.
Het Amerikaanse Energy Information Agency denkt heel anders over de Russische olieproduktie. Dat gerenommeerde instituut verwacht dat de Russische olieproduktie (inclusief Natural Gas Liquids) voorlopig zal blijven toenemen.

Schermafbeelding 2015-03-05 om 10.43.28

De deskundigen van het EIA voorspellen dat de Rusland over 20 jaar nog altijd 11 miljoen vaten aardolie zal produceren. Die prognoses van het EIA worden nu echt ongeloofwaardig.

Peakoil in Nederland: peakbenzine en peakdiesel

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel brandstof alle Nederlanders bij elkaar kopen bij leveranciers. De laatste jaren daalt de verkoop van benzine en diesel in Nederland.

SFA003016641

In 2011 werd er in Nederland 5697 miljoen liter benzine verkocht, bijna 5,7 miljard liter. De grootste hoeveelheid benzine, die ooit in Nederland verkocht zal worden (peak-benzine) Afgelopen jaar werd er 5131 miljoen liter verkocht: 10% minder dan 3 jaar geleden.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.16

Voor de verkoop (en het verbruik) van diesel geven de cijfers eenzelfde beeld.
In 2008 werd er in Nederland ruim 8 miljard liter diesel verkocht. Het was het jaar van peak-diesel, de hoogste dieselverkoop, die ooit bereikt zal worden in Nederland.
Afgelopen jaar werd er 6684 miljoen liter diesel verkocht: 17% minder dan in 2008.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.37

Oorzaken voor het dalend verbruik van brandstof zijn:
– een trend naar zuiniger auto’s en motoren
– de afnemende economische activiteit (vooral de bouwsector)

De trend naar zuiniger transportmiddelen is onomkeerbaar: we zullen niet teruggaan naar de tijden van verspilling.
Door de economische krimp van de afgelopen jaren wordt er minder getransporteerd in Nederland. Deze trend zal waarschijnlijk doorzetten.
In onderstaande grafiek staat de totale hoeveelheid transportbrandstof, die jaarlijks in Nederland wordt verkocht (en verbruikt) uitgedrukt in de hoeveelheid energie.
Deze cijfers van het CBS omvatten ook het transport via water, spoorwegen en de luchtvaart.

In 2006 werd er 1375 PetaJoule besteed aan transport in Nederland. Het was de grootste hoeveelheid energie, die ooit zal worden uitgetrokken voor transport. Sinds 2006 vertoond de verkoop van transportbrandstof een dalende trend.
In 2014 verbruikte de Nederlandse transportsector nog maar 1075 PetaJoule, een daling van 20% in 8 jaar tijd.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.57

Energieverbruik in Europa daalt verder

Afgelopen week publiceerde Eurostat de nieuwste cijfers over de Europese energieproduktie en het Europese energieverbruik. Het rapport was getiteld: Energy consumption in the EU down to its early 1990s level.
Het Europees energieverbruik is weer net zo groot als in 1990.

In het rapport staat een mooie klokvormige grafiek, die je wel vaker ziet op dit weblog.
Het energieverbruik groeide tot een maximum in 2006. Daarna begon het energieverbruik te dalen.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.15.32

De krimp in de 6 jaar na 2007 verloopt sneller dan de groei in het energieverbruik in de periode 1994 – 2006.

Ik heb de gegevens van Eurostat op een andere manier uitgezet. Ik berekende het energieverbruik per hoofd van de bevolking in de 28 landen van de EU. En dat leidde tot de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.12.35

In 2006 gebruikte de gemiddelde Europeaan 3,68 ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat afgenomen tot 3,29 ton: een daling van 10% in 7 jaar.
De dalende trend zal zich doorzetten: in 2015 zal het gemiddelde Europees energieverbruik gedaald zijn tot minder dan 3,2 ton olie-equivalent.

Lagere benzineprijs leidt niet tot hogere verkoop

2223278d6a27abf6306ef12910442f29

In november 2014 betaalden automobilisten bij Shell-tankstations gemiddeld €1,71 voor een liter benzine. In november 2013 was dat gemiddeld €1,75 per liter. En in november 2012 was dat zelfs €1,82 per liter.
Deze prijsdaling heeft niet geleid tot een hogere verkoop. In november 2014 werd er in Nederland 414 miljoen liter benzine verkocht, bijna 6% minder dan in 2013. De benzineverkoop was 9% lager dan in november 2012, toen een liter benzine (bij Shell) nog €1,82 kostte.

De totale verkoopwaarde van de verkochte benzine was in november 2012 nog 830 miljoen euro. In november 2013 gaven de Nederlanders nog 770 miljoen uit aan benzine. En in november 2014 nog slechts 708 miljoen euro ofwel 14% minder dan twee jaar geleden.

Schermafbeelding 2015-01-28 om 09.59.51

De verkoop van benzine en diesel in Nederland vertoont een dalende trend. Hieronder de gegevens van het CBS over de verkoop van benzine en diesel in grafiek weergegeven.

Schermafbeelding 2015-01-26 om 20.38.24

De zwarte curve in de grafieken geeft het voortschrijdend zesmaands-gemiddelde.

Schermafbeelding 2015-01-26 om 20.36.18

In december 2014 daalde de benzineprijs verder naar ca. €1,60 per liter en in januari zelfs naar €1,55 per liter. Ik ben benieuwd naar de verkoopcijfers van het CBS voor december 2014 en januari 2015. Maar ik verwacht geen stijging van de verkoop.