Tagarchief: peakoil

Teerzandolie-exploitatie in Canada hapert door de lage olieprijs

Bij een olieprijs van $100 per vat of meer is het winstgevend om uit het teerzand in de Canadese provincie Alberta olie te winnen. Volgens Richard Heinberg wordt er bij een olieprijs van $60 per vat nog nauwelijks winst gemaakt op het winnen van olie uit teerzand. Bij de huidige olieprijs van minder dan $50 per vat is de winning van teerzandolie waarschijnlijk verliesgevend.

Begin dit jaar zagen deskundigen de bui al hangen. Na jaren van groei en economische voorspoed is het tij gekeerd. Voor het jaar 2015 verwachtte men een recessie met oplopende werkeloosheid, dalende koopkracht en afnemende investeringen. In mei becijferde de Conference Board van Canada dat de economie van Alberta met 0,7% zou krimpen in 2015. Voor het volgend jaar verwacht men weer een groei van 1,2%… nog maar even afwachten.
Shell trok zich deze zomer terug uit een teerzandolie-project.

Deze ontwikkelingen zullen op de lange termijn leiden tot een afname van de Canadese olieproduktie. Ik heb daarom de olieproduktiecijfers uit de JODI Oil World Database er eens bij gepakt.
Het afgelopen half jaar is de Canadese olieproduktie niet verder gegroeid en gestabiliseerd op ca. 2,8 miljoen vaten per dag.
In de grafiek hieronder heb ik de Canadese produktie en export van olie voor de afgelopen 4 jaar uitgezet.

Schermafbeelding 2015-08-21 om 18.07.37

De doorgetrokken lijnen in de grafiek geven het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.
Het is nog te vroeg om te zeggen dat de groei definitief voorbij is. Maar ik verwacht dat de groei pas terugkeert bij een olieprijs boven de $75 per vat.

Waarom zoekt Shell zo haastig naar olie in Alaska?

Ongeveer 14% van de aardolie, die de VS verbruikt, komt door de Trans-Alaska-pijleiding uit de olievelden in Noord-Alaska. sidemapDie pijpleiding is sinds 1977 operationeel en 1988 was het piekjaar voor de pijpleiding: toen werden er iedere dag 2,1 miljoen vaten olie door de leidingen gepompt.
Inmiddels is de olieproduktie en de hoeveelheid olie die door de pijpleiding stroomt in Noord-Alaska afgenomen tot ongeveer 500.000 vaten per dag. De komende jaren zal de produktie in Prudhoe Bay nog verder afnemen.

Als de olie in de Trans-Alaska-pijpleiding langzamer gaat stromen, koelt de olie ‘s winters sterk af en wordt dikker en stroperig. De kans bestaat dat de pijpleiding verstopt raakt door gestolde of bevroren olie. Dit risico wordt groter als de aardolie meer water bevat.
Als de pijpleiding verstopt raakt, dan valt een deel van de Amerikaanse olie-produktie weg en zal het Amerikaanse olieverbruik gaan dalen, of de olie-import of de olieproduktie in andere gebieden zal moeten worden verhoogd.
Deskundigen proberen uit te rekenen bij welke stroomsnelheid de pijpleiding verstopt zal raken. Alyeska, het bedrijf dat de pijpleiding beheert, schat de minimaal benodigde stroomsnelheid op 300 tot 350 duizend vaten per dag.

Als de dagelijkse olieproduktie in Noord-Alaska onder de 350 duizend vaten komt, kan de pijpleiding verstopt raken. Het opzoeken en verhelpen van de verstopping in de onbewoonde wildernis kan weken duren en wordt erg kostbaar.
Bij een nog lagere produktie kan de pijpleiding door verstopping permanent onbruikbaar worden. Dat zou betekenen dat een grote hoeveelheid redelijk makkelijk winbare olie, voorgoed in de aardkorst onder Alaska zouden blijven liggen. Oliemaatschappij BP schat die hoeveelheid op 3 miljard vaten. Anderen zelfs op 7 miljard vaten. En door het stilvallen van de olieproduktie in Noord-Alaska zou vrijwel alle werkgelegenheid in het gebied verdwijnen en Alaska zou miljarden dollars aan olie-inkomsten verliezen.
Volgens een onderzoek is het mogelijk om pijpleiding te isoleren en te verbeteren, zodat de minimale stroomsnelheid verlaagd kan worden tot 150 duizend vaten per dag. Maar die operatie zou 720 miljoen dollar kosten.

Nieuwe olievelden in de Chukchi Zee en Beaufort Zee?
Oliemaatschappij Shell maakt nu grote haast met het zoeken naar olievelden in de wateren ten noorden van Alaska, de Chukchi Zee en de Beaufort Zee. Als er olie gevonden wordt en gewonnen kan worden, dan kan die ook door de Trans-Alaska-pijpleiding vervoerd worden. Daarmee wordt de levensduur van de pijpleiding verlengd en wordt voorkomen dat de aardolie op omslachtige en onveilige manier met schepen naar de olieterminal van Valdez gebracht moet worden.
In Washington werd druk uitgeoefend op de Amerikaanse regering om Shell het groene licht te geven voor de proefboringen.
Oliemaatschappij Shell heeft zelf geen belang in Alyeska, de beheerder van de Trans-Alaska-pijpleiding. Maar het is duidelijk dat de oliemaatschappijen een gemeenschappelijk belang hebben om die pijpleiding zo lang mogelijk open te houden.

Helaas is het Greenpeace nog niet gelukt om de zoektocht naar Poolzee-olie tegen te houden. Nog niet. Ik geef de moed nog niet op. Misschien kunnen we Shell met een boycot dwingen om de poolzee ongerept te laten en de olie, die al miljoenen jaren in de bodem zit, gewoon te laten zitten.

Lage olieprijs brengt olieproducerende landen in financiële problemen

Olieproducerende landen zoals Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) zijn gewend aan hoge inkomsten uit de export van aardolie. De uitgaven van de overheid zijn navenant: brandstof wordt gesubsidieerd, er zijn goede medisch en sociale voorzieningen en de defensie-uitgaven zijn hoog. Het defensiebudget van Saoedi-Arabië groeide afgelopen jaar met 17% tot 10% van het Bruto Nationaal Product.
In de grafiek hieronder zie je hoe de uitgaven van de Saoedische regering gestegen zijn.

Schermafbeelding 2015-08-09 om 16.08.42

Maar in het afgelopen jaar is de olieprijs gehalveerd en zijn de olie-inkomsten van de OPEC-landen flink gedaald. Economen schatten dat de inkomsten van Saoedi-Arabië dit jaar 82 miljard dollar lager zullen uitvallen. Dat betekent een daling van het Bruto Nationaal Product met 8%.
Na de wereldwijde kredietcrisis (in 2008) daalde de olieprijs ook zeer sterk. Dat had ook grote gevolgen voor het Bruto Nationaal Product van Saoedi-Arabië. In de grafiek hieronder zie je dat het BNP (GDP) in 2009 met 11% daalde.

Schermafbeelding 2015-08-09 om 16.35.43

In het lopend boekjaar zal het BNP lager uitvallen en deskundigen verwachten dat Saoedi-Arabië binnenkort staatsleningen ter waarde van 5 miljard dollar zal uitschrijven.

Het IMF verwacht dat ook de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) dit jaar een tekort zullen hebben. Het BNP van de UAE zal 5% dalen en men verwacht een begrotingstekort van 2,9%.

Het is nog even afwachten hoe de regeringen van de olieproducerende en exporterende landen zullen reageren op de aanhoudend lage olieprijs. Zullen ze besluiten om te gaan bezuinigen op sociale programma’s, onderwijs, gezondheidszorg en op defensie? Of zullen ze meer gaan lenen van beleggers en hun staatsschuld wat meer laten oplopen? De kredietwaardigheid van Saoedi-Arabië en de UAE is prima, zij het wat lager dan die van Nederland en Duitsland.

Ebola-crisis misbruikt om land van Liberiaanse dorpelingen in te pikken

Tijdens de Ebola-crisis in Liberia, van augustus 2014 tot november 2014 organiseerde palmolie-producent Golden Veroleum op het platteland bijeenkomsten waar dorpelingen onder druk werden gezet om pachtovereenkomsten te tekenen. Lokale stamhoofden en gezagsdragers woonden de bijeenkomsten bij en hielden een toeziend oog op de ondertekening van de documenten. Oppositie werd in de kiem gesmoord door intimidatie. Soms waren er ook gewapende politie-agenten aanwezig.

De slecht geïnformeerde en ongeletterde dorpelingen tekenden vaak een pachtovereenkomst voor land dat zij al decennialang bewerkten en verzorgden. Meestal onder druk van de lokale autoriteiten en meestal door middel van een vingerafdruk. De overeenkomsten geven Golden Veroleum, onderdeel van het Indonesische Golden Agri-Resources, het recht om 98 jaar lang het land te gebruiken voor palmolie-plantages. Totaal bezit Golden Veroleum nu pachtovereenkomsten voor 2600 km² vruchtbare grond in het zuidoosten van Liberia.

In Liberia is het bezit van grond niet duidelijk geregeld in de wet. De grond rond een dorpje wordt beschouwd als het gemeenschappelijk eigendom van de dorpelingen. Maar door de afgedwongen pachtovereenkomsten raakten naar schatting 41 duizend Liberianen hun landbouwgrond kwijt. De beloften van Golden Veroleum om als tegenprestatie scholen en ziekenhuizen te bouwen en wegen aan te leggen is het bedrijf nog niet nagekomen.

De organisatie Global Witness schreef een uitgebreid rapport over deze landroof. In dat rapport staat o.a. dat Golden Veroleum tijdens de Ebola-crisis veel meer bijeenkomsten organiseerde. Precies in de tijd toen kritische, hoogopgeleide Liberianen en Westerse hulpverleners de argeloze dorpelingen niet konden bijstaan en beschermen tegen de landroof.
In een artikel in de New York Times ontkent de directeur van Golden Veroleum, David Rothschild, die beschuldiging. De campagne was al in 2013 gepland en voorbereid, zegt hij.

Ook in andere Afrikaanse landen worden grote stukken landbouwgrond verpacht aan palmolieproducenten voor de aanleg van palmolieplantages. Of er worden bossen gekapt voor palmolieplantages.

In Europa wordt steeds meer palmolie ingevoerd; o.a. voor de produktie van biobrandstof.
Nederland importeert de laatste jaren tussen de 2 en 2,5 miljoen ton ruwe palmolie.

Schermafbeelding 2015-08-04 om 21.28.24

Omdat palmolie een grondstof is voor biobrandstof is de prijs van palmolie indirect gekoppeld aan de prijs van aardolie. In navolging van de olieprijsdaling, is ook palmolie afgelopen jaar 20% goedkoper geworden. Door deze prijsdaling is het zeer onwaarschijnlijk dat de Liberianen op het platteland ooit de vruchten zullen plukken van het verpachten van hun landbouwgrond.
Dit soort praktijken is gewoon neokolonialisme.

Zie verder: een soortgelijk verhaal van Friends of the Earth International

Verkoop van diesel in mei 6% lager dan in mei 2014

In mei werd er in Nederland 431 miljoen liter benzine verkocht, aldus het CBS. Dat is 2,7% minder dan in mei 2014. En het is maar liefst 11% minder dan in mei van 2012.
Hieronder heb ik de maandelijkse benzineverkoop van de afgelopen jaren uitgezet.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 12.58.37

De dunne donkerrode lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste jaar min of meer gelijk gebleven.

Het CBS rapporteert dat er in mei 540 miljoen liter diesel verkocht werd. Dat is 6% minder dan in mei 2014. Hieronder eenzelfde grafiek van de maandelijkse dieselverkoop in Nederland.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 13.06.27

De donkergroene lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde aan over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste halfjaar niet verder gedaald. Het lijkt erop dat het Nederlandse benzine- en dieselverbruik is gestabiliseerd op een lager niveau.

Nederlandse aardolie-import 19% gedaald t.o.v. begin 2012

In april 2015 importeerde Nederland (volgens cijfers van het CBS) 4149 miljoen kg. aardolie. Dat is 16% minder dan in april 2012, toen er 4942 miljoen kg. aardolie werd geïmporteerd. Een flinke afname en dat terwijl de aardolie in 2015 een stuk goedkoper is: $59 per vat (Brent) tegenover $120 per vat in april 2012.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 11.51.29

Misschien is april 2015 een maand waarin door toeval minder olie is geïmporteerd, of lag de import in april 2012 door toeval uitzonderlijk hoog.
Laten we eens kijken naar een langere periode: de eerste vier maanden van het jaar.
In de periode januari t/m april 2012 importeerde Nederland 20668 miljoen kg. aardolie. Over dezelfde periode in 2013 was dat al afgenomen tot 19545 miljoen kg. En over de eerste 4 maanden van dit jaar was de cumulatieve Nederlandse aardolie-import 16669 miljoen kg.: 19% minder dan in 2012.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 12.01.54

Ik verwacht dat de import van aardolie de komende jaren verder gaat afnemen. Maar ik heb geen idee hoe snel dat zal gaan.

Wanneer zal Nederland geen aardolie meer importeren?
In de afgelopen 4 jaar is de Nederlandse aardolie-import met bijna 20% afgenomen. Dat is best veel.
Laten we maar eens een ouderwets doemscenario schetsen: die daling van de afgelopen 4 jaar zet in hetzelfde tempo door. Wanneer is dan de olie-import gehalveerd? En wanneer zal Nederland helemaal geen olie meer importeren?
In onderstaande grafiek heb ik de daling gewoon lineair doorgetrokken, een beetje zoals het IPCC en andere doemprofeten dat doen.Het lijkt erop dat de Nederlandse aardolie-import over 12 jaar… in 2027 … tot nul (of bijna nul) zal zijn afgenomen.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 12.00.51

Nog 12 jaar, mensen, dan zijn de Nederlandse raffinaderijen dicht. Dan zijn waarschijnlijk alle tankstations dicht en rijden er alleen nog maar elektrische auto’s en fietsers op de wegen.

De sterk oplopende energierekening van Nederland moet omlaag

Nederland importeerde in 1996 ruim 1450 PJ (PetaJoule) aan energie in de vorm van aardolie en aardolieprodukten. Plus nog eens 350 PJ in de vorm van steenkool. Maar Nederland exporteerde in dat jaar 1293 PJ aan energie in de vorm van aardgas. In 1996 bedroeg het netto energie-importsaldo van Nederland 551 PJ.
Maar in 1996 kostte een vat aardolie slechts $20: energie was goedkoop.

In 2007 was het Nederlandse energie-importsaldo bijna drie keer zo groot 1627 PJ. De import van aardolie en aardolieprodukten van opgelopen naar 2078 PJ (ruim 40% meer dan in 1996) en de netto-export van aardgas was afgenomen tot 887 PJ, 30% minder dan in 1996. Nederland ging netto steeds meer energie importeren.
In de grafiek hieronder heb ik het netto importsaldo voor energie per jaar uitgezet. De cijfers komen van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.05.33

In de laatste jaren is de import van aardolie (en aardolieprodukten) afgenomen tot 1777 PJ in 2014. Dat is 14% minder dan in 2007. Door die lagere import van aardolie, is het energie-importsaldo in 2014 afgenomen tot 1350 PJ. Dat is nog altijd ruim het dubbele van de hoeveelheid energie, die Nederland in 1996 importeerde.

Energie is veel duurder geworden: de Nederlandse energierekening loopt op
In 1996 kostte een vat aardolie slechts $20. In 2007, het jaar van de hoogste netto-import van energie, liep de olieprijs op van $55 naar $90 per vat. De kosten van de energie-import liepen snel op.
In 1996 verdiende Nederland meer aan de export van aardgas dan de import van aardolie en steenkool kostte. De handelsbalans voor energie kam uit op een positief saldo van (omgerekend naar euro’s) 680 miljoen euro.
In 2001, toen de olieprijs rond de $25 per vat schommelde, had Nederland voor het laatst een energie-handelsoverschot van 870 miljoen euro. Zes jaar later in 2007 was er een tekort op de energie-handelsbalans van 5089 miljoen euro (5,1 miljard)
Daarna is de situatie nog verder verslechterd. De grafiek hieronder maakte ik met de cijfers van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.27.11

In 2012 bereikte het tekort op de energie-handelsbalans een voorlopig dieptepunt: de kosten van energie-import waren 14,1 miljard euro hoger dan de opbrengst uit de export van energie.
In de laatste 2 jaar is het energie-importsaldo iets lager: rond de 8 miljard euro per jaar.

Overheidsschuld loopt sterk op bij tekort op de energie-handelsbalans
In de afgelopen 7 jaar waren de kosten voor de netto Nederlandse energie-import erg hoog. Alleen in 2008 en 2009, bij een lage olieprijs, was het tekort op de energiebalans minder dan 4 miljard euro. Het cumulatief tekort over de periode 2007-2014 bedraagt 58 miljard euro.
Na 2007 is de Nederlandse overheidsschuld met 190 miljard euro opgelopen van 260 miljard euro naar 450 miljard euro.
Het lijkt erop dat de oplopende energierekening een van de oorzaken is voor het oplopen van de Nederlandse overheidsschuld. Dat wordt geïllustreerd door de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 07.53.28

De Nederlandse energie-handelsbalans zal de komende jaren negatief blijven ondanks de relatief lage olieprijs. Nederland importeert nog altijd veel aardolie en in toenemende mate ook aardgas: hierdoor stijgen de uitgaven. De export van aardgas en daarmee de inkomsten nemen af.
Ik verwacht dat de invoer van aardolie nog verder zal afnemen om het tekort op de energie-handelsbalans binnen de perken (< 10 miljard euro per jaar) te houden. Die afname van de olie-import zal worden bereikt door afnemende koopkracht en marktwerking. De overheid neemt geen importbeperkende maatregelen, maar heeft door bezuinigingen op overheidsuitgaven en verhoging van de belasting (BTW) indirect grote invloed op de hoeveelheid aardolie en aardolieprodukten, die in Nederland worden verkocht en verbruikt.