Peak-oil leidt tot peak-uranium

Uraniumwinning wordt steeds duurder
In 2006 verwachtte het IEA dat de mondiale uraniumproduktie in 2020 zou stijgen tot 55 kiloton (het oranje gebied in de grafiek hieronder) wanneer de extractiekosten beperkt worden tot maximaal $40 per kg.


(bron: Energy Watch Group dec. 2006)

Als de mijnbouwbedrijven de extractiekosten laten oplopen tot maximaal $130 per kg. dan kunnen ook de moeilijk winbare uraniumreseves worden geëxploiteerd en is een hogere produktie van 70 kiloton per jaar haalbaar (aangegeven door het gele gebied in het plaatje hierboven). Maar die hogere extractiekosten moeten wel opgebracht worden door de afnemers.
Eind 2006 schommelde de olieprijs rond de $60 per vat.

De prijs, die de afnemers wilden betalen voor uranium, liep het afgelopen decennium snel op van $8 per pound in 2001 naar meer dan $50 per pound vanaf augustus 2006. De hogere extractiekosten kunnen bij die prijzen makkelijk worden terugverdiend.


(bron:Cameco)

De mondiale uraniumproduktie steeg geheel volgens de verwachting van 39 kiloton in 2006 naar 58 kiloton in 2012. Maar omdat er wereldwijd jaarlijks 70 kiloton uranium verbruikt wordt, is er nog altijd een onderproduktie ofwel supply-deficit.

Minder kernenergie betekent minder vraag naar uranium
Momenteel zijn er wereldwijd 435 kernreactors in bedrijf. En wordt er gebouwd aan 71 nieuwe reactors. Je zou verwachten dat de hoeveelheid elektriciteit, die kerncentrales opwekken, nog altijd stijgt.
In 2006 werd er wereldwijd ruim 2800 TeraWattuur (TWh) door kerncentrales opgewekt. Maar in 2013 was dat nog maar 2490 TWh, ofwel 11% minder dan in 2006. (zie grafiek hieronder)

peakkernenergie01

De afname van de hoeveelheid opgewekte kernenergie gaat gepaard met een dalende prijs voor uranium. De prijs voor een pound uranium is in de laatste 3 jaar weer gedaald tot onder de $30. Het wordt erg moeilijk om de stijgende mijnbouwkosten terug te verdienen.

uraniumprijs20112014
(bron:Cameco)

De dalende prijs duidt op een dalende vraag naar uranium. Maar waardoor is de vraag afgenomen?
Enerzijds zal de kernramp in Fukushima en de politieke keuze in Japan en Duitsland om kerncentrales te sluiten leiden tot een lagere vraag en lagere uraniumprijs.
Anderzijds kan de prijs van meer dan $50 per pound uranium te hoog zijn voor een deel van de afnemers.
Toen de prijs van een vat aardolie meer dan $140 bedroeg, trad er ook uitval van de vraag naar aardolie op (demand-destruction). Waarschijnlijk daalt ook de vraag naar uranium omdat het gewoon te duur is geworden.

De winning en zuivering van uranium wordt steeds duurder omdat de rijkste ertsen al in de 20e eeuw zijn verbruikt. Het uraniumerts dat over is, bevat minder uranium en er moet dus veel meer gesteente worden verplaatst en vermalen om dezelfde hoeveelheid splijtbaar uranium te winnen. En dat terwijl door de gestegen olieprijs de brandstof van de mijnbouwmachines en de elektriciteit voor de opwerkingsfabrieken de afgelopen 10 jaar veel duurder is geworden.

Er zit ook uranium opgelost in zeewater. En in principe hebben we de technologie om uranium uit zeewater te winnen. Maar in de praktijk zal uranium uit zeewater te halen zo duur zijn, dat de elektriciteit uit kerncentrales voor de afnemers onbetaalbaar wordt.
Aan het begin van het kernenergie-tijdperk dacht men dat elektriciteit uit kerncentrales zo goedkoop zo zijn, dat het verbruik niet meer gemeten hoefde te worden (“too cheap to meter“, waren de woorden van Lewis Strauss).
Dat is een fabeltje gebleken.
Binnenkort wordt elektriciteit uit kerncentrales te duur om te verkopen (too expensive to market).

Diesel- en benzineverkoop in Nederland verder gedaald in mei 2014

Volgens het CBS werd er in mei 2014 575 miljoen liter diesel verkocht. Dat is 8% minder dan in mei 2013 en zelfs 13,5% dan de 665 miljoen liter, die in mei 2012 werd verkocht.

In de grafiek hieronder zijn de maandelijkse CBS-cijfers voor de dieselverkoop uitgezet.
De paarse lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.

Schermafbeelding 2014-07-23 om 12.12.37

Ook de benzineverkoop in mei 2014 was lager dan in dezelfde maand vorig jaar. In mei 2013 werd er in Nederland 472 miljoen liter benzine verkocht. In mei van dit jaar was dat nog maar 445 miljoen liter; 5,7% minder.

Schermafbeelding 2014-07-23 om 12.14.40

De benzineprijs was in mei 2013 ietsje lager dan in mei 2014: 1 euro 78 per liter tegen 1 euro 80 per liter dit jaar. (bij Shell).
Ook diesel was in 2014 duurder geworden: 1 euro 49 per liter tegen 1 euro 44 in mei 2013.

Wie zijn de daders en hoe ga je dat waterdicht bewijzen?

Aanslagen met veel slachtoffers worden vaak misbruikt voor politieke doeleinden. De aanslagen van 11 september 2001 zijn daar een mooi voorbeeld van. De Amerikaanse regering heeft die aanslagen gebruikt als rechtvaardiging voor de invasie (en jarenlange bezetting) van Afghanistan en het gevangen houden en martelen van vele honderden moslims in Guantanamo Bay en andere gevangenissen.
Zelfs de onwettige executie van een man, waarvan men beweert dat hij Osama Bin Laden heette, in het Pakistaanse Abbottabad, wordt door de Amerikaanse regering gerechtvaardigd als genoegdoening voor de aanslagen van 11 september 2001. Osama Bin Laden heeft zelf altijd ontkent, dat hij betrokken was bij de aanslagen.

Het neerstorten van de MH17 afgelopen vrijdag is ook een tragische gebeurtenis met veel slachtoffers. De publieke opinie wil dat de verantwoordelijken zo snel mogelijk gestraft worden. Maar bij die bestraffing onder tijdsdruk, moet de schuld wel onweerlegbaar vaststaan. En er zijn nog veel vraagtekens rond het neerstorten van MH17.

Voorlopig lijkt het alsof pro-Russische separatisten in het oosten van Oekraïne per ongeluk het vliegtuig neerschoten. Een militaire commandant van de separatisten twitterde triomfantelijk dat zijn troepen een vliegtuig hadden neergehaald. Dat is een belangrijke aanwijzing, maar geen waterdicht bewijs. Bovendien is er dan sprake van een tragische vergissing en geen kwade opzet.

De Oekraïnse regering publiceerde binnen 10 uur na de ramp een ‘afgeluisterd telefoongesprek tussen twee pro-Russische rebellen’, waarin het tragisch misverstand wordt besproken. Het is heel knap dat de Oekraïnse autoriteiten al zo snel wist in welk afgeluisterd telefoongesprek het bewijsmateriaal te vinden was. Dat kan eigenlijk alleen als er iemand live (in real time) heeft meegeluisterd naar het telefoongesprek.
Ik vind het erg toevallig dat de Oekraïnse geheime dienst tijdens dit gesprek live meeluisterde en dat de militaire bevelhebbers van de separatisten hun communicatie niet beter beveiligen.

Afgeluisterde telefoongesprekken worden steeds vaker als bewijsmateriaal aangevoerd.
Na de aanslagen van 11 september 2001 beweerden diverse mensen dat zij gesproken hadden met passagiers en bemanningsleden aan boord van de gekaapte vliegtuigen. Het beroemdste gesprek is dat van Todd Beamer aan boord van United 93, dat neerstortte bij Shanksville. Er zijn geen opnamen gemaakt van het gesprek dat 20 minuten duurde: we moeten telefoniste Lisa Jefferson op haar woord geloven dat het gesprek daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Er is geen enkel bewijs dat zij echt een passagier in het gekaapte vliegtuig heeft gesproken. Er kan ook een andere passagier uit een ander vliegtuig onder de naam Todd Beamer hebben gebeld.

In de zomer van 2013 werd een afgeluisterd telefoongesprek tussen Syrische militairen aangevoerd als bewijs voor het feit dat het Syrische leger gifgas had gebruikt in de strijd tegen de rebellen. Later onderzoek wees uit dat het bereik van de gifgasgranaten zo klein was, dat het Syrische leger onmogelijk verantwoordelijk kan zijn geweest. Het afgeluisterde telefoongesprek was kennelijk een vervalsing.

In februari 2014 werd een afgeluisterd telefoongesprek van de Amerikaanse regeringsofficial Victoria Nuland gepubliceerd. In het gesprek met de Amerikaanse ambassadeur in Kiev werd gesproken over mogelijke kandidaten, die na het omverwerpen van de regering Janoekovitsj, het gezag in Oekraïne moesten overnemen. De stemmen van Nuland en de ambassadeur zijn duidelijk herkenbaar en het belastende gesprek valt ook niet te ontkennen.

Heeft het afgeluisterde gesprek van donderdag 17 juli tussen 2 militaire bevelhebbers van de separatisten over het ‘per ongeluk neerschieten’ van MH17 echt plaatsgevonden zoals dat tussen Victoria Nuland en de ambassadeur? Of is het door de Oekraïnse geheime dienst als bewijsmateriaal in elkaar gezet?
Het zal erg moeilijk worden om waterdicht bewijs te leveren voor de schuld van de pro-Russische separatisten.

Meeste Europese landen voldoen al aan Kyoto-doelstelling

In het klimaatverdrag van Kyoto is afgesproken dat de uitstoot van broeikasgassen omlaag gebracht moet worden tot onder het niveau van 1990. Voor de meeste Europese landen geldt als doelstelling dat de uitstoot 6 tot 8% onder de uitstoot van 1990 moet worden.
Als je kijkt naar de uitstoot van CO2 in 2013, dan blijkt dat de meeste Europese landen al ruimschoots voldoen aan die doelstelling.

CO2-uitstoot van 2013 vergeleken met die van 1990 voor Europese landen

CO2-uitstoot van 2013 vergeleken met die van 1990 voor Europese landen

In het plaatje hierboven is zichtbaar dat Litouwen en Roemenië hun CO2-uitstoot al met meer dan 50% terugdrongen: zij zijn Europees kampioen klimaatbeleid.
Slechts een klein groepje landen, België, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Noorwegen en Ierland hebben in 2013 meer CO2 geproduceerd dan in 1990.

Als je de CO2-uitstoot van alle landen in de grafiek bij elkaar optelt dan kom je in 2013 op 4125 miljoen ton CO2. Dat is 13% minder dan de CO2-uitstoot van dezelfde groep landen in 1990.
M.a.w. de gezamenlijke CO2-uitstoot van Europa is in 2013 ook al lager dan afgesproken in het Kyoto-protocol. (een aantal kleine landjes buiten beschouwing gelaten).
Ik ga ervan uit dat de Europese landen ook de uitstoot van andere broeikasgassen (methaan, lachgas en de fluorverbindingen CFK’s, PFK’s en zwavelhexafluoride) ook met succes hebben kunnen terugdringen onder het niveau van 1990.

De vermindering van de CO2-uitstoot in Europa en de snelheid waarmee dat is bereikt, maken de emissiescenario’s van het IPCC ongeloofwaardig.
Het klimaatpanel verwacht zelfs in haar meest optimistische prognose (RCP2.6) dat de mondiale CO2-uitstoot zal blijven stijgen tot 2020.

In de emissiescenario’s RCP4.5, RCP6.0 en RCP8.5 blijft de CO2-uitstoot stijgen tot 2035 of zelfs tot 2080. Dat is gezien de huidige ontwikkeling, erg onrealistisch te noemen.

Peakoil in Europa: Groot-Brittannië voldoet ook al aan de Kyoto-doelstelling

De Britse olieproduktie (in de Noordzee) is al sinds 1999 aan het dalen. Het Britse verbruik van aardolie piekte in 2005 met 1,806 miljoen vaten per dag. In 2013 was het Britse olieverbruik gedaald tot 1,5 miljoen vaten per dag. Dat is een daling van bijna 17% t.o.v. 2005.

UKoil

Het olieverbruik was in 2013 ca. 14% lager dan in 1990.

Het Britse steenkoolverbruik in 1990 kwam uit op 64,9 miljoen ton olie-equivalent. In 2013 was dat nog maar 36,5 miljoen ton olie-equivalent, ofwel 43% minder dan in 1990.
Ter vergelijking: het Nederlandse steenkoolverbruik daalde sinds 1990 maar met 7%.

UKcoal

Sinds 1990 is het aardgasverbruik in het Verenigd Koninkrijk wel gestegen. Van 52,4 miljard m³ naar 73,1 miljard m³, een stijging van bijna 40%.

UKnatgas

We zien in Groot-Brittannië een verschuiving van de vuile fossiele brandstof steenkool naar het relatief schone aardgas.

Netto energieverbruik
In 1990 verbruikte Groot-Brittannië ruim 211 miljoen ton olie-equivalent aan energie. In het jaar 2013 was dat 5% minder 200 miljoen ton olie-equivalent.

UKprimenergy

Groot-Brittannië voldoet ruimschoots aan de Kyoto-doelstelling
Door minder fossiele brandstoffen te gebruiken is de CO2-uitstoot van het Verenigd Koninkrijk flink gedaald.
In 1990 produceerde Groot-Brittannië 622 miljoen ton CO2. In 2013 nog maar 513 miljoen ton, ofwel 17,5% minder dan in 1990.

UKCO2

Sinds 2006 is er een duidelijk dalende trend. En als die trend zich doorzet dan zal de Britse CO2-uitstoot in 2020 nog maar 420 tot 440 miljoen ton bedragen. Dat is 30% onder de uitstoot van 1990.

Peakoil in Italië: al in 2013 aan Kyoto doelstelling voldaan

Italië importeert het overgrote deel van de aardolie, die het land verbruikt. Aardolie is het afgelopen decennium veel duurder geworden en de rekening voor de Italiaanse aardolie-import liep flink op. Misschien is dat een reden waarom het aardolieverbruik van Italië sterk is gedaald.

Italieaardolie

In het jaar 2000 verbruikte de Italianen gezamenlijk 1,93 miljoen vaten per dag. Vorig jaar was dat nog maar 1,31 miljoen vaten: een daling van 32%.

Ook het aardgasverbruik van Italië daalt sterk. Van 79 miljard kuub in 2005 tot 64 miljard kuub in 2013. Dat betekent een afname van 19%.

Italieaardgas

Het Italiaans steenkoolverbruik is min of meer constant gebleven rond de 15 miljoen ton olie-equivalent. Maar doordat er veel minder aardgas en aardolie wordt verstookt, daalt de CO2-uitstoot van Italië snel.
In 2013 stootte Italië (volgens BP’s Statistical Review of World Energy 2014) 383 miljoen ton CO2 uit. Dat is vergelijkbaar met de uitstoot in 1984.
De CO2-uitstoot van 2013 lag 12% onder de uitstoot van 1990. Daarmee voldoet Italië in 2013 al ruimschoots aan de norm van het Kyoto-protocol.

ItalieCO2

Gevolgen voor het energieverbruik
Het afnemend verbruik van fossiele brandstoffen leidt ertoe, dat de Italianen minder energie te besteden hebben. Het totale energieverbruik daalde de afgelopen jaren met 14,5% van 185 miljoen ton olie-equivalent in 2005 tot 158 miljoen ton olie-equivalent in 2013.

Italieenergie

Transitie naar duurzame elektriciteitsopwekking
Het aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit groeit in Italië snel. Van minder dan 10% in 2009 naar meer dan 30% in 2013. Die snelle groei komt enerzijds doordat er steeds meer van wind- en zonne-energie wordt geprofiteerd. En anderzijds doordat de totale hoeveelheid opgewekte elektriciteit ieder jaar met een paar procent afneemt.

Schermafbeelding 2014-07-13 om 16.06.22

Ik verwacht dat de dalende trend in gebruik van fossiele brandstoffen zal doorzetten. Zodat ook de Italiaanse CO2-uitstoot verder zal dalen.
Het aandeel van duurzaam opgewekte energie zal blijven groeien en de totale hoeveelheid elektriciteit die in Italië wordt opgewekt zal voorlopig blijven krimpen.

Op het weblog van Ugo Bardi kun je lezen hoe de Italianen beginnen te wennen aan het opraken van olie en gas.

Sneeuwbedekking op Noordelijk Halfrond ook in juni beneden normaal

Het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University maakte afgelopen week de gemiddelde sneeuwbedekking van het Noordelijk Halfrond voor de maand juni bekend.
Men kwam tot een gemiddeld oppervlak van 6,80 miljoen km². Dat is beneden het langjarig gemiddelde over de periode 1981-2010. Maar wel meer dan in de voorgaande vier jaar.

Schermafbeelding 2014-07-04 om 15.22.28

Het Canadese klimaatonderzoekcentrum CCIN hanteert de periode 1998-2011 als referentieperiode. En dan blijkt de sneeuwbedekking van juni 2014 binnen dat gemiddelde te vallen (de blauwe lijnen geven de gemiddelde sneeuwbedekking plus of min één standaardafwijking aan).

Schermafbeelding 2014-07-06 om 11.22.36

CCIN berekent ook de hoeveelheid water, die in de vorm van sneeuw op de landmassa’s van het Noordelijk Halfrond liggen, het zogenaamde Snow Water Equivalent. In de maand juni 2014 daalde dat sterk van ongeveer 700 km³ tot minder dan 300 km³. Maar het Snow Water Equivalent bleef de gehele maand boven het langjarig gemiddelde.

Schermafbeelding 2014-07-06 om 11.23.01