Olieprijs zakt tot onder de $100 per vat.. waarom?

Schermafbeelding 2014-09-15 om 20.21.50

De prijs van een vat aardolie is aan het dalen. De belangrijkste olieprijs voor Europese landen, die van Brent, is gezakt tot onder de $98 per vat. Dat is merkwaardig, want veel mensen, waaronder ik, dachten juist dat aardolie schaars zou worden en dat de olieprijs juist hoger zou worden.
In 2008 kwamen er door een huizenzeepbel in de VS ontzettend veel dollars in omloop. In die situatie kon de olieprijs door speculanten worden opgedreven tot boven de 140 dollar per vat.
In 2014 is er ontzettend veel geld in de wereldeconomie gepompt door de centrale banken van de OECD (de FED, de Bank of England, de Bank of Japan en in mindere mate de ECB).Je zou verwachten dat de olieprijs opnieuw zou oplopen tot recordhoogte. Maar er zijn twee ontwikkelingen, waardoor de olieprijs niet stijgt, maar juist daalt.
1. dalende vraag naar aardolie
2. olieproducenten zetten alles op alles om de produktie hoog te houden

De vraag naar aardolie daalt: maar waarom?
De afgelopen jaren is de vraag naar aardolie in veel OECD-landen gdaald.
De import van aardolie naar de grootste Europese landen daalde in de periode 2006-2014 al met 25%. In de VS is het verbruik van aardolie met 9% gedaald van 20,8 miljoen vaten per dag in 2005 tot 18,9 miljoen vaten per dag in 2013. In Japan daalde het aardolieverbruik met bijna 15% van 5,4 miljoen vaten per dag in 2005 tot 4,6 miljoen vaten per dag in 2013.
De vraaguitval in Europa, Japan en de VS komt doordat aardolie in 10 jaar tijd ongeveer vier keer zo duur werd en doordat het besteedbaar inkomen van de bevolking sinds 2006 constant is gebleven of zelfs is gedaald. Hierdoor wordt er in Japan, Europa en de VS veel minder gebouwd en gereden dan voor 2006.

De groei van het olieverbruik in opkomende economieën, zoals Brazilië en China, blijft achter bij de verwachtingen. Het olieverbruik neemt in de opkomende economieën nog wel toe, maar niet zoveel als voor de wereldwijde economische recessie van 2008 en 2009.
Hieronder is het dagelijks olieverbruik van China uitgezet tegen de tijd.
De laatste 5 jaar groeit het aardolieverbruik nog altijd, maar niet meer zo snel als in de eerste jaren van de 21e eeuw.

Schermafbeelding 2014-09-15 om 20.57.00

De vraag naar aardolie stijgt minder snel omdat de economische teruggang in Europa en Noord-Amerika ook leidt tot een lagere groei in de opkomende economieën. De dalende koopkracht in het rijke Westen vertraagt de groei van de industrie in China, India en Brazilië. De industrie en het aardolieverbruik is de laatste jaren nog wel gestegen, maar niet meer zo snel als men gewend was en gehoopt had.

Olieproducenten zetten alles op alles om de produktie hoog te houden
Veel olieproducerende landen gebruiken de inkomsten uit aardolie om de bevolking te verwennen. Dat kan door allerlei sociale voorzieningen of door subsidies op brandstof en voedsel. De bevolking is de afgelopen jaren gewend geraakt aan de olierijkdom in de vorm van subsidies en voorzieningen. De regeringen van olieproducerende landen doen er alles aan om te voorkomen dat de bevolking er op achteruit gaat en proberen de olie-inkomsten zo hoog mogelijk te houden.

Anderhalf jaar geleden wees Bill Spindle in een Wall Street Journal-blog al op de risico’s van een dalende olieprijs (of een dalende olieproduktie) voor de olieproducerende landen in het Midden-Oosten. Hij merkt in zijn artikel fijntjes op dat Saoedi-Arabië jaarlijks 100 miljard dollar besteed aan werkeloosheidsuitkeringen, bouwprojecten, studiebeurzen en andere aardigheidjes voor de bevolking.

Het onderzoeksbureau APICORP Research van de Arab Petroleum Investments Corporation zocht in de zomer van 2013 uit welke olieprijs de olieproducerende landen nodig hebben om hun begroting sluitend te krijgen.Dat liep uiteen van $60 per vat voor Qatar tot $140 per vat voor Iran.
Voor bijna alle olieproducerende landen lag de benodigde olieprijs voor een sluitende begroting in 2013 hoger dan in 2012. (zie de figuur hieronder)

OPEC_fiscal_break-even_oil_prices_changes_2013_2012

Saoedi-Arabië, de grootste of op één na grootste olieproducent te wereld, heeft een minimale olieprijs nodig van $95 tot $100 per vat, wanneer het land in 2014 net zoveel produceert als in 2013, tussen de 9,5 en 10 miljoen vaten per dag. Als Saoedi-Arabië de olieproduktie vrijwillig zou beperken tot minder dan 9 miljoen vaten per dag, dan dalen de inkomsten en moet de regering bezuinigen op de uitgaven. Bezuinigen is in Saoedi-Arabië net zo impopulair als in Europa.
Voor de andere olieproducerende van Noorwegen tot Venezuela (heeft eigenlijk een minimale olieprijs van $121 per vat nodig) geldt hetzelfde: als de olie-inkomsten afnemen moet men impopulaire bezuinigingen doorvoeren. Daarom zal geen enkel olieproducerend land vrijwillig de produktie beperken om op die manier een hogere prijs af te dwingen. Als de grootste producent, Saoedi-Arabië, het al niet aandurft, dan zullen de kleintjes het zeker niet doen.

De lage olieprijs maakt het voor oliemaatschappijen erg lastig om moeilijk winbare aardolie te gaan exploiteren. Olievelden in de poolzee of in de diepzee kunnen pas winstgevend geëxploiteerd worden als de wereld bereid is om een hoge prijs te betalen, meer dan $100 per vat.
Dat de olieprijs weer onder de $100 per vat staat, is een signaal van de consumenten naar de oliemaatschappijen om die moeilijk winbare aardolie voorlopig maar niet naar boven te halen. De koopkracht daalt en de consumenten worden gedwongen om minder te rijden en minder aardolie te gebruiken. Misschien is de moeilijk winbare aardolie in de poolstreken en de diepzee te duur om te verspillen aan massatoerisme, pretkilometers en ruimtevaart.

Autoverkoop in Nederland 5% lager dan in 2013 en 37% lager dan in 2011

De verkoop van nieuwe auto’s ligt in de eerste 8 maanden van 2014 ruim 5% lager dan in dezelfde periode van 2013.
Volgens cijfers van het CBS werden er in augustus 2014 slechts 25722 nieuwe auto’s verkocht en dat cijfer ligt 9% onder het verkoopcijfer van augustus 2013.

Schermafbeelding 2014-09-12 om 17.36.23

De blauwe lijn in bovenstaande grafiek in het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden.

Drie jaar geleden in augustus 2011 werden er ruim 39000 nieuwe auto’s verkocht: 50% meer dan in augustus 2014.

Over de eerste 8 maanden van 2014 werden er in Nederland volgens het CBS 254706 nieuwe auto’s verkocht. Dat is 5% minder dan in dezelfde periode van 2013, toen er 269736 nieuwe auto’s werden verkocht. En t.o.v. de eerste 8 maanden van 2011, toen er 409500 nieuwe auto’s werden verkocht, bedraagt de daling 37%.

Voorlopig geen uitsluitsel over de oorzaak van de MH17-ramp

Morgen, dinsdag 9 september, publiceert de Onderzoeksraad (Dutch Safety Board) een voorlopig onderzoeksrapport naar de oorzaak van de ramp met de MH17 van 17 juli 2014. Dit rapport zal geen enkele duidelijkheid bieden over de oorzaak en de personen die mogelijk vervolgd kunnen worden als schuldigen aan de ramp. Het voorlopig onderzoeksrapport kan het beste worden omschreven als een zoethoudertje.

Door het achterhouden van belangrijke informatie en gegevens zal de onduidelijkheid nog vele maanden voortduren.
Een lijstje van de dingen, die de Onderzoeksraad niet zal vrijgeven:
1 – de radaropnames van de Oekraïnse luchtverkeersleiding op vliegveld Boryspol
2 – de opnames van de communicatie tussen de verkeersleiding van Boryspol en de piloten
3 – foto’s van de wrakstukken waaruit kan worden afgeleid welke beschadigingen het neerstorten kunnen hebben veroorzaakt.
4 – de gegevens van de Flight Data Recorder
5 – de volledige opnames van de Cockpit Voice Recorder

ad 1: de radaropnames zijn door de Oekraïnse autoriteiten in beslag genomen en niet vrijgegeven. De Onderzoeksraad heeft de opnames niet eens mogen inzien.
ad 2: de communicatie tussen verkeersleiding en piloten is wel opgenomen, maar die opnames zijn door de Oekraïnse autoriteiten in beslag genomen en niet vrijgegeven. De Onderzoeksraad heeft de opnames niet eens mogen beluisteren.
ad 3: de Onderzoeksraad heeft geen wrakstukken veiliggesteld om te kunnen onderzoeken. Zij heeft wel beschikking over foto’s gemaakt door journalisten. Maar de Onderzoeksraad acht het onverantwoord om op basis van deze foto’s conclusies te trekken.
ad 4: er zijn wettelijke bepalingen, die het vrijgeven van de gegevens van de Flight Data Recorder verhinderen. Er is een samenvatting gemaakt op basis van de gegevens, waaruit blijkt dat de MH17 lager vloog dan de aanbevolen hoogte en dat de piloten met het zwaar beschadigde vliegtuig omgekeerd zijn om terug te keren in de richting van de luchthaven Boryspol.
ad 5: het vrijgeven van de opnames op de Cockpit Voice Recorder wordt verhinderd door wettelijke bepalingen en draagt ook niet bij aan waarheidsvinding.

Het bewijsmateriaal dat de Russische autoriteiten op maandag 21 juli presenteerden wordt door de Onderzoeksraad buiten beschouwing gelaten.

De publicatie van het voorlopig onderzoeksrapport zal geen antwoord geven op de vraag wie voor de ramp verantwoordelijk gehouden kan worden en wie er vervolgd kan worden. Het zal een grote teleurstelling worden.
De Onderzoeksraad zal wel uitdrukkelijk melden dat de burgeroorlog in Oost-Oekraïne het onmogelijk maakte om zelf onderzoek te doen. Verklaringen van journalisten, OVSE-waarnemers en de lokale bevolking zijn onvoldoende om met zekerheid de oorzaak van de ramp vast te stellen.

Update:
Het voorlopige onderzoeksrapport is inmiddels gepubliceerd. Je kunt het zelf downloaden van de website van de Onderzoeksraad: klik hier.
De Onderzoeksraad laat een deel van de gegevens van de Flight Data Recorder zien en ook behoorlijk wat foto’s van wrakstukken. Had ik zelf niet verwacht.
De gesprekken tussen de piloten en de verkeersleiding, de radarbeelden van de verkeersleiding en de opnames van de Cockpit Voice Recorder zijn in het rapport samengevat, maar de feitelijke beelden en opnames worden niet vrijgegeven.

Eerste sneeuwval op Noordelijk Halfrond vroeg en meer dan gemiddeld

Op het Noordelijk Halfrond is de zomer alweer voorbij. In Canada, Alaska en Siberië is de eerste sneeuw alweer gevallen.

Al op 2 september viel er ongeveer 10 cm. sneeuw in Barrow in Alaska. Alleen in 1987 en 2003 kreeg Barrow een dikker pak sneeuw.

In British Columbia in Canada is deze week ook al sneeuw gevallen, erg vroeg in het seizoen.

Op het plaatje hieronder is te zien dat op 5 september al een flink gebied in Noord-Siberië door sneeuw is bedekt.

Het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University geeft dagelijks een kaartje van het Noordelijk Halfrond waarop het door sneeuwbedekte gebied is aangegeven.

Schermafbeelding 2014-09-07 om 10.04.55

De wetenschappers van Global Snow Lab laten ook zien of er meer of minder sneeuw ligt dan normaal. Met blauwe vierkantjes wordt op de kaart aangegeven waar normaal geen sneeuw ligt, maar momenteel wel.

Schermafbeelding 2014-09-07 om 10.09.00

Update: op donderdag 11 september zijn er nog meer blauwe vierkantjes te zien.
Dat betekent dat er nog meer sneeuw ligt dan gemiddeld over de periode 1970-2000.

Schermafbeelding 2014-09-12 om 17.09.20

Ik heb ook even de cijfers voor de laatste week van augustus (week 35) bekeken.
Over de afgelopen 20 jaar nam de sneeuwbedekking eind augustus geleidelijk af tot ca. 2,4 miljoen km². Maar in 2013 en 2014 is de sneeuwbedekking weer gestegen tot boven 3 miljoen km².

Schermafbeelding 2014-09-07 om 13.34.52

De zwarte lijn in de grafiek geeft het voortschrijdend gemiddelde over 3 jaar weer.

Aardolie-import van belangrijkste Europese landen al 25% gedaald

In de tweede helft van 2006 importeerden Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje gezamenlijk ongeveer 8 miljoen vaten aardolie per dag. Per maand (30 dagen) komt dat neer op 240 miljoen vaten aardolie.

Acht jaar later, in de zomer van 2014 importeert dezelfde groep Europese landen minder dan 6 miljoen vaten per dag, ofwel 180 miljoen vaten in een maand van 30 dagen.

Schermafbeelding 2014-09-05 om 21.32.29

De daling van het aardolieverbruik heeft in de belangrijkste Europese landen geleid tot een lagere industriële produktie, een lagere verkoop van autobrandstof en minder bouwactiviteit.

Je kunt dit ook omkeren.
De afname van benzineverkoop, industriële produktie en de bouwmijverheid hebben gezorgd voor een lager aardolieverbruik.

Je kunt uren discussieren over wat oorzaak is en wat gevolg is. Maar dat verandert niets aan de feiten: het aardolieverbruik is in acht jaar tijd met 25% afgenomen. En …. het ziet er naar uit dat die afname onomkeerbaar is en zal doorzetten.
Elk volgend jaar zullen de belangrijkste Europese landen nog minder aardolie importeren, het zal nooit meer gaan toenemen.

Uit eigen tuin

In mijn tuin heb ik een paar kleine appelboompjes, minitrees. Er hangen slechts een paar appels aan, hooguit 2 kilo.

Verder staat er een tomatenplant met een pond trostomaatjes en een paprikaplant met welgeteld één paprika.
En afgelopen zomer heb ik ook een kilootje aardappels kunnen oogsten.

Het is niet veel, nog minder dan wat mijn gezin op één dag eet.
Maar toch is het een begin. Ik word er enthousiast door en leer van iedere mislukking.
Volgend voorjaar nog een paar tegels weghalen, wat meer zaaien en nog eens terugkijken hoe Maarten ‘t Hart dat ook alweer deed.

Antwoorden op de Kamervragen over de MH17-ramp


Het kabinet heeft bij monde van minister Frans Timmermans de vragen van Kamerlid Angelien Eijsink over de ramp met de MH17 en het onderzoek daarnaar beantwoord.
De antwoorden zijn gepubliceerd via de website van de Tweede Kamer: het document kun hier je downloaden.

Hieronder een kleine selectie uit de vragen en antwoorden van minister Timmermans.

2a – Klopt het dat het terrein in eerste dagen is onderzocht door groot aantal bewoners van het rampgebied, door 800 mensen?
Antwoord van het kabinet:
Het is correct dat het terrein in de eerste dagen is onderzocht met een team van ca. 800 vrijwilligers uit de omgeving van het rampgebied.

2g – Op welk moment wist u dat 800 mensen systematisch het gebied doorzocht hadden?
Antwoord van het kabinet:
Op 20 juli heeft de Oekraïense regering bekend gemaakt dat er een zoekactie in het gebied werd uitgevoerd met 800 vrijwilligers. De systematiek van deze zoekactie is pas duidelijk geworden bij de eerste gesprekken, op 5 en 6 augustus jl., tussen het districtshoofd van de State Emergency Service en de konvooi-commandant van de Nederlandse politie ter plaatse.

2h – Waarom heeft u deze zoekactie, waar u op 4 augustus 2014 van op de hoogte was, alleen maar aan de Kamer gemeld met de volgende zin op 6 augustus 2014: “In de eerste dagen na de ramp is met behulp van achthonderd lokale vrijwilligers intensief gezocht”?
Antwoord van het kabinet:
Gedetailleerde informatie over de uitvoering van de de zoekactie werd op 5 en 6 augustus jl. door het districtshoofd gedeeld met de konvooi -commandant van de Nederlandse politie ter plaatse. Er is in de brief van 6 augustus jl. bericht over de zoekactie met de tot dan toe bekende informatie.

Kort samengevat: de ophef van de eerste dagen na de ramp over “het gesol met lichamen en persoonlijke bezittingen” was onterecht. Achthonderd onbetaalde vrijwilligers zijn zeer zorgvuldig te werk gegaan en het zou premier Rutte sieren als hij daar alsnog zijn dankbaarheid over uitspreekt.


3e – Zijn er wrakstukken geborgen met schade die van buiten is aangebracht? Waar bevinden zich op dit moment de wrakstukken met de inslagen (van raketten of kogels) die op foto’s duidelijk zichtbaar waren? Zijn deze wrakstukken veilig gesteld voor het onderzoek en de vervolging? Zo ja, zijn er al voorlopige conclusies getrokken over de oorzaak van die schade?Antwoord van het kabinet:
Alles wat bijdraagt aan de waarheidsvinding, kan in het onderzoek worden meegenomen. Dit geldt ook voor wrakstukken. In het belang van beide onderzoeken kunnen op dit moment geen inhoudelijke mededelingen over (de staat van) wrakstukken worden gedaan.

Het kabinet houdt alle informatie over de schade aan het toestel en de mogelijke oorzaak van de ramp onder de pet, in het belang van het onderzoek.


5d – Is alle relevante informatie voor het strafrechtelijk onderzoek en het onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) beschikbaar gesteld? Zo nee, wat is niet beschikbaar gesteld en waarom?
Antwoord van het kabinet:
In het belang van het strafrechtelijk onderzoek kan het kabinet geen inhoudelijke mededelingen doen over informatie die al dan niet beschikbaar is gesteld.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid doet in zijn eindrapportage verslag van zijn onderzoeken. De Onderzoeksraad heeft aangegeven op dit moment geen inzicht te kunnen geven in de status en inhoud van het onderzoeksmateriaal en de onderzoeksinformatie.

Het kabinet voert opnieuw het belang van het onderzoek aan als reden om geen openheid van zaken te geven.

5g – Hoe beoordeelt u de medewerking van verschillende staten aan het onderzoek door de OvV en het strafrechtelijk onderzoek? Verschaffen landen als Rusland en Oekraïne op adequate wijze de informatie waar men om verzoekt?

Antwoord van het kabinet:
In het belang van het strafrechtelijk onderzoek en daaraan verbonden veiligheidsaspecten kan het kabinet geen mededelingen doen over de informatie die al dan niet beschikbaar is gesteld door verschillende staten.
Het internationaal onderzoeksteam dat onder leiding staat van de Onderzoeksraad ondervindt geen noemenswaardige problemen bij het verkrijgen van informatie.
Rusland en Oekraïne participeren in het onderzoek.

5l – Klopt het er een schriftelijke overeenkomst is tussen Oekraïne, België, Nederland en/of Australië over het openbaar maken van het onderzoek naar de toedracht? Klopt het dat elk land de openbaarmaking daarvan kan blokkeren door een non-disclosure-overeenkomst?Antwoord van het kabinet:
Neen. Op 24 juli jl. hebben Nederland en Oekraïne het hierboven genoemde MoU gesloten waarin Oekraïne de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar de ramp aan Nederland delegeert. In het MoU heeft Nederland zich verbonden de uitvoering van het onderzoek in overeenstemming met de bepalingen van hoofdstuk 5 van Annex 13 bij het Burgerluchtvaartverdrag (1944) Daarin is vastgelegd dat de onderzoekende staat het eindrapport van het onderzoek dient te sturen aan de ‘state of registry’, ‘state of operator’, ‘state of design’, ‘state of manufacture’, ‘state having interest because of fatalities’, ‘state providing information, significant facilities or experts’ en ICAO. Nederland heeft zich daaraan te houden en in het MoU is daarom vastgelegd dat het rapport en de bevindingen zullen worden toegezonden aan de betrokken landen.
Er is geen sprake van een non-disclosure overeenkomst. Dit zou ook strijdig zou zijn met de voorschriften over de rapportage zoals neergelegd in Deel 4 “Reporting” van de ‘Manual of Aircraft Accident and Incident Investigation’ van ICAO (ICAO DOC 9756 part IV). De onderzoekende staat (in dit geval Nederland) dient de staten die betrokken zijn geweest bij het onderzoek en via hen ook de operator van het toestel en de producent van het toestel, het ontwerp van het eindrapport toe te zenden en hen uit te nodigen voor commentaar.
Indien binnen 60 dagen na toezending van het ontwerprapport commentaar wordt ontvangen, zal de onderzoekende staat het ontwerp eindrapport daarop aanpassen óf de commentaren toevoegen aan het eindrapport.

Het kabinet ontkent ten stelligste dat er een schriftelijke afspraak is gemaakt tussen de betrokken landen over de publicatie van het onderzoek naar de ramp.
Het onderzoeksrapport zal worden toegezonden aan de betrokken landen waaronder Maleisië.


7c – Hoe komt het dat de informatie van de zwarte dozen nog niet openbaar is terwijl dit bij andere rampen soms veel sneller is gebeurd?
Antwoord van het kabinet:
De Onderzoeksraad voor Veiligheid acht het van belang om onderzoeksinformatie afkomstig uit diverse bronnen in onderlinge samenhang te beoordelen en te publiceren. Dit is conform het Burgerluchtvaartverdrag (1944), en de daarbij behorende Annex 13.

7d – Is het juist dat gesprekken tussen de piloten in het vliegtuig en de verkeerstoren in beslag zijn genomen door de Oekraïense autoriteiten of zijn deze beschikbaar gesteld aan het onderzoeksteam?
Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst naar het antwoord op vraag 5d. (In het belang van het strafrechtelijk onderzoek kan het kabinet geen inhoudelijke mededelingen doen over informatie die al dan niet beschikbaar is gesteld.)

7e – Is het juist dat de MH17-vlucht een andere dan gebruikelijke route volgde? Waarom was dit?
Antwoord van het kabinet:
Het is onjuist dat vlucht MH17 op 17 juli 2014 een andere route vloog dan gebruikelijk. Op zowel 15, 16 als 17 jul jl. diende Malaysia Airlines hetzelfde vliegplan in bij Eurocontrol. Zo volgde vlucht MH17 op 17 juli jl. de vliegroute conform het door Eurocontrol goedgekeurde vliegplan.
Enige wijziging van de gevlogen route ten opzichte van het vluchtplan, is de vlieghoogte boven het Oosten van de Oekraïne (in de Dnepropetrovsk Flight Information Region). Vlucht MH17 zou daar volgens het vluchtplan op 11km hoogte vliegen (flight level 350), maar kreeg van de Oekraïense luchtverkeersleiding een vlieghoogte van 10km toegewezen (flight level 330). Deze wijziging in vlieghoogte had een operationele achtergrond: zo was voldoende afstand geborgd tussen vlucht MH17 en een ander toestel dat al op 11km hoogte vloog.

Conclusie: voorlopig laat de regering weinig los over de oorzaak van de ramp en de schade aan het vliegtuig.
In het antwoord op vraag 6a. van Kamerlid Eijsink schrijft het kabinet:

De Raad verwacht begin september een rapport met voorlopige bevindingen te publiceren. Het staat de partij die de leiding heeft over het onderzoek (i.c de Onderzoeksraad voor de Veiligheid) vrij om andere landen inzage te verlenen in het concept preliminary report. De Onderzoeksraad beslist uiteindelijk zelf welke informatie al dan niet in het preliminary report wordt opgenomen

De mensen, die willen weten wie er verantwoordelijk zijn voor de ramp, zullen dus nog minstens een week geduld moeten hebben. De onderste steen wordt nog even niet naar boven gehaald.